Ұйқы кезінде тіс қайрау жай ғана жағымсыз әдет емес, денсаулықтағы белгілі бір мәселелердің белгісі болуы мүмкін. Бұл жағдайға дер кезінде мән берілмесе, тіс кіреукесінің зақымдануына, жақтың ауыруына және ұйқының бұзылуына әкелуі ықтимал, деп хабарлайды Malim.kz.
"Газета.Ru" басылымының жазуынша, стоматолог-ортодонт, медицина ғылымдарының кандидаты Яна Дьячкова бруксизмнің пайда болу себептерін түсіндіріп, бұл жағдайды неге елеусіз қалдыруға болмайтынын айтты.
Адам ұйықтап жатқанда неге тісін қайрайды?
Бруксизм – адамның еркінен тыс жақ сүйектерін қатты қысып, тістерін қайрауы. Бұл көбіне ұйқы кезінде байқалады, бірақ кейде адам ояу жүргенде де пайда болуы мүмкін.
Маманның айтуынша, мұндай жағдайдың туындауына әртүрлі факторлар әсер етеді. Олардың қатарында шайнау бұлшықеттерінің шамадан тыс ширығуы, мазасыздық, күйзеліс және ұйқы кезіндегі тыныс алудың бұзылуы бар.
Дәрігер сондай-ақ тістем ерекшеліктері мен артық салмақты да ықтимал факторлар ретінде атады. Алайда бұл белгілердің болуы адамда міндетті түрде бруксизм дамиды дегенді білдірмейді.
Түнде тіс қайрау ұзақ уақыт бойы байқалмай жүруі мүмкін. Кейде адам бұл туралы ұйықтап жатқанда шыққан дыбысты естіген жақындарынан ғана біледі.
Ұйқы кезінде тіс қайраудың қандай қаупі бар?
Егер бруксизм жиі қайталанса, тістер мен жақ бұлшықеттеріне түсетін артық күш түрлі жағымсыз салдарға әкелуі мүмкін.
"Ағза шынымен де бізге белгілі бір белгі беруге тырысады. Егер оған назар аудармасақ, жағымсыз салдар біртіндеп көбейеді: тіс кіреукесі қажалады, тістердің шеті сынады, сезімталдығы артады, жақ пен бас ауырады, ұйқы бұзылады. Сондықтан бұл мәселені асқындыруға болмайды", – деп ескертті маман.
Жақтың үнемі қатты қысылуы шайнау бұлшықеттерінің ауыруына себеп болуы мүмкін. Мұндай жайсыздық әсіресе таңертең оянған кезде сезіледі.
Сонымен қатар тістерге шамадан тыс күш түсуі олардың біртіндеп қажалуына әкеледі. Кей жағдайларда тістерде жарықтар мен сынықтар пайда болып, ыстық және суық тағамдарға сезімталдық күшейеді.
Неліктен қала тұрғындары бруксизмге жиі шалдығады?
Жарияланымда келтірілген зерттеу нәтижелеріне сәйкес, бруксизмі бар тексерілген пациенттердің 60%-ы қала тұрғындары, ал 40%-ы ауыл тұрғындары болған.
Науқастардың ең үлкен үлесін 30 жасқа дейінгі адамдар құраған – 56,7%. Ал 31–35 жас аралығындағы пациенттердің үлесі 26,7%, 35 жастан асқандардың үлесі 16,7% болған.
Алайда бұл көрсеткіштер тек зерттеуге қатысқан адамдарға қатысты. Яғни қала тұрғындарының 60%-ы бруксизмге шалдыққан дегенді білдірмейді.
Қалалық өмір салты мен бруксизм арасындағы ықтимал байланыстың бір себебі ретінде созылмалы күйзеліс аталады.
Ақпараттың шамадан тыс көптігі, тығыз жұмыс кестесі, демалыстың жеткіліксіздігі және қаладағы шу ұйқы сапасына кері әсер етуі мүмкін.
Дегенмен бруксизмнің пайда болуына бірнеше фактор ықпал ететіндіктен, оны тек күйзеліспен байланыстыру дұрыс емес.
Бруксизмді қалай емдейді және қай дәрігерге қаралу керек?
Егер адам ұйқы кезінде тісін жиі қайрайтын болса, маман медициналық көмекке жүгінуді кейінге қалдырмауға кеңес береді.
Ең алдымен стоматологқа қаралған жөн. Дәрігер тістердің, тіс кіреукесінің және шайнау бұлшықеттерінің жағдайын тексеріп, оларға шамадан тыс күш түсіп-түспейтінін анықтайды.
Бруксизмнің ықтимал себебіне қарай басқа мамандардың, атап айтқанда, неврологтың, психотерапевтің немесе ұйқы бұзылыстарын емдейтін дәрігердің кеңесі қажет болуы мүмкін.
Тістерді қорғау үшін стоматолог түнде тағылатын арнайы каппаны ұсынуы мүмкін. Ол тіс кіреукесінің зақымдануын азайтуға көмектеседі, алайда бруксизмнің барлық ықтимал себептерін жоймайды.
Егер тіс қайрау қатты қорылдаумен, ұйқы кезінде тыныстың уақытша тоқтауымен немесе күндізгі шамадан тыс ұйқышылдықпен қатар жүрсе, ұйқы кезіндегі тыныс алу бұзылыстарының бар-жоғын тексеру маңызды.
Мамандар емдеу тәсілі әр адамға жеке таңдалуы керектігін атап өтеді. Дәрігерге уақытылы қаралу тістердің зақымдану қаупін және басқа да асқынуларды азайтуға мүмкіндік береді.