Malim.kz
Экономика

Агроөнеркәсіптік кешен экономикалық өсімге оң ықпал етуде

Айбын Атабай
ҚР АШМ

Елімізде агроөнеркәсіптік кешеннің маңызы жыл өткен сайын артып келеді. Бұл сала халықты азық-түлікпен қамтамасыз етумен қатар ауылдағы ағайынды жұмыспен қамтуды, өңірлердің дамуын және экспорттық әлеуеттің өсуін қамтамасыз етеді. Сондықтан мемлекет ауыл шаруашылығын жаңғыртуға, өндірісті әртараптандыруға және аграрлық бизнестің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға айрықша көңіл бөліп отыр.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметтің кеңейтілген отырысында агроөнеркәсіптік кешен экономиканың негізгі өсім нүктелерінің біріне айналуы тиіс екенін атап өтті. Мемлекет басшысы ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеуді дамыту, инвестиция тарту, заманауи технологияларды енгізу және еңбек өнімділігін арттыру міндетін қойды. Бұл бағыттағы жұмыстар 2026 жылы да жалғасып келеді.
Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметіне сәйкес, 2025 жылы елімізде агроөнеркәсіптік кешенде жалпы құны 600 миллиард теңгеден асатын 280-нен астам инвестициялық жобаны іске асыру жоспарланды. Олардың қатарында сүт-тауар фермалары, құс фабрикалары, ет өңдеу кәсіпорындары, көкөніс сақтау қоймалары мен жылыжай кешендері бар. Бұл жобалардың бір бөлігі пайдалануға беріліп, қалғаны кезең-кезеңімен іске асырылып жатыр.
Ұлттық статистика бюросының дерегіне сәйкес, 2025 жылы ауыл шаруашылығы өнімінің жалпы көлемі тұрақты өсім көрсетті. Мал шаруашылығы саласында ет, сүт және жұмыртқа өндірісі артса, егін шаруашылығында өнімділікті көтеруге жаңа технологиялар ықпал етті. 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында да аграрлық сектордағы оң динамика сақталып, мемлекеттік қолдау шаралары өз нәтижесін бере бастады.
Соңғы жылдары шаруаларды қаржыландыру көлемі де айтарлықтай ұлғайды. Жеңілдетілген несиелер мен лизинг бағдарламалары арқылы фермерлер заманауи тракторлар, комбайндар және өзге де ауыл шаруашылығы техникаларын сатып алуға мүмкіндік алды. Үкімет көктемгі егіс пен күзгі жиын-терін жұмыстарына бұрын-соңды болмаған көлемде қаржы бөлуді жалғастырып келеді. Бұл өнім көлемін арттыруға және еңбек өнімділігін көтеруге ықпал етуде.
Аграрлық салада цифрлық технологияларды пайдалану да кеңейіп келеді. Дәлме-дәл егіншілік жүйелері, дрондар арқылы алқаптарды бақылау, спутниктік мониторинг және автоматтандырылған суару технологиялары енгізілуде. Мұндай шешімдер су мен жанар-жағармай шығынын азайтып, өнім сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.
Өнімді қайта өңдеу мәселесі де мемлекеттік саясаттың басым бағытына айналды. Бұрын ауыл шаруашылығы өнімдерінің едәуір бөлігі шикізат күйінде экспортталса, бүгінде қосылған құны жоғары дайын өнім шығаруға басымдық беріліп отыр. Май өңдеу, ұн тарту, ет пен сүт өнімдерін өндіру бағытындағы кәсіпорындардың қуаты артып келеді. Бұл ішкі нарықты сапалы өніммен қамтамасыз етуге және экспорт көлемін ұлғайтуға мүмкіндік береді.
Қазақстан бүгінде астық пен ұн экспорты бойынша әлемдегі жетекші елдердің бірі саналады. Сонымен қатар өсімдік майы, ет өнімдері мен майлы дақылдарды сыртқы нарыққа шығару көлемі де біртіндеп ұлғайып келеді. Экспорт географиясының кеңеюі отандық өндірушілердің халықаралық нарықтағы бәсекеге қабілеттілігінің артқанын көрсетеді.
Ауылдың әлеуетін арттыру – елдің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтудың негізгі кепілі. Сондықтан агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға бағытталған мемлекеттік қолдау, инвестициялық жобаларды іске асыру, жаңа технологияларды енгізу және қайта өңдеу өндірісін кеңейту алдағы жылдары да Қазақстан экономикасының тұрақты дамуына серпін беретін негізгі бағыттардың бірі болып қала береді.

Айбын Атабай
Автордың басқа материалдары