Банк кредитін, бөліп төлеуді немесе микрокредитті алғаш рет рәсімдеген сәттен бастап адамның кредиттік тарихы қалыптаса бастайды. Онда алынған қарыздар, төлемдердің орындалуы, берешек сомасы, мерзімі өткен төлемдер және жабылған кредиттер туралы ақпарат сақталады, деп хабарлайды Malim.kz.
Оң кредиттік тарих адамның қаржылық міндеттемелеріне жауапкершілікпен қарайтынын көрсетеді. Ал кешіктірілген төлемдер жаңа кредит, ипотека немесе автокредит алу мүмкіндігіне кері әсер етуі ықтимал. Дегенмен кредит беру туралы соңғы шешімді әр банк немесе микроқаржы ұйымы өзінің ішкі талаптарына сәйкес қабылдайды.
Төменде кредиттік тарихты тексеру, ондағы қатені түзету, нашар кредиттік тарихты жақсарту және Stop Credit қызметін пайдалану туралы жиі қойылатын сұрақтарға жауап берілді.
Кредиттік тарих дегеніміз не?
Кредиттік тарих – адамның бұрын алған және қазіргі уақытта өтеп жүрген кредиттік міндеттемелері туралы мәліметтер жинағы.
Онда:
- кредит немесе микрокредит алған ұйым;
- қарыз сомасы;
- шарттың жасалған уақыты;
- ай сайынғы төлемдер;
- төлемдердің кешіктірілуі;
- кредиттің толық жабылғаны;
- кепілгер немесе бірлескен қарыз алушы болғаны;
- жаңа кредиттерге берген өтінімдер туралы мәліметтер болуы мүмкін.
Банктер мен микроқаржы ұйымдары жаңа қарыз беру кезінде кредиттік бюролардан осы мәліметтерді сұратады.
Кредиттік тарих не үшін қажет?
Кредиттік тарих қаржы ұйымына клиенттің бұрынғы қарыздарын қаншалықты жауапкершілікпен өтегенін бағалауға көмектеседі.
Төлемдерді уақытында жасаған адамды банк сенімді клиент ретінде қарастыруы мүмкін. Ал ұзақ уақыт төлем жасамау немесе бірнеше рет кешіктіру жаңа кредиттің мақұлдану мүмкіндігін төмендетеді.
Сонымен бірге жақсы кредиттік тарих кредиттің міндетті түрде берілетініне кепілдік бермейді. Банк клиенттің табысын, зейнетақы аударымдарын, борыштық жүктемесін, басқа қарыздарын және өзінің ішкі кредиттік саясатын да ескереді.
Кредиттік тарихы жоқ адамға кредит беріле ме?
Егер адам бұрын ешқандай кредит, микрокредит немесе бөліп төлеу рәсімдемесе, оның кредиттік тарихында жазбалар болмауы мүмкін.
Мұндай тарихты кейде «бос кредиттік тарих» деп атайды. Бұл жағымсыз көрсеткіш емес, бірақ кредитор адамның қарызды қалай өтейтінін бағалай алмайды. Сондықтан банк үлкен сомадағы алғашқы кредитті мақұлдамауы немесе қосымша талаптар қоюы ықтимал.
Кредиттік тарихты қалай тексеруге болады?
Дербес кредиттік есепті онлайн және офлайн тәсілдермен алуға болады.
Онлайн тексеру жолдары:
- Бірінші кредиттік бюроның сайты арқылы;
- 1CB мобильді қолданбасы арқылы;
- eGov порталындағы «Дербес кредиттік есепті алу» қызметі арқылы.
eGov арқылы есеп алу үшін порталда авторизациядан өтіп, өтінімді толтырып, оны электрондық цифрлық қолтаңбамен растау қажет. Дайын есеп жеке кабинеттегі қызметтер тарихында көрсетіледі. Қызмет көрсету мерзімі ретінде 15 минут көрсетілген.
Кредиттік есепті жеке куәлікпен офлайн алуға болатын орындар:
- «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының бөлімшелері;
- «Қазпошта» бөлімшелері;
- Бірінші кредиттік бюроның кеңсесі.
Кредиттік тарихты жылына бір рет тегін алуға бола ма?
Қазақстан азаматтары дербес кредиттік есептің толық нұсқасын күнтізбелік жылда бір рет тегін ала алады.
eGov қызметінің ресми парақшасында Бірінші кредиттік бюроның порталы арқылы толық есепті жылына бір рет тегін алуға болатыны көрсетілген. Сол күнтізбелік жыл ішінде қайта сұраныс жасау ақылы болуы мүмкін. eGov порталындағы қызметтің өзі үшін бөлек ақы белгіленуі ықтимал, сондықтан өтінім берер алдында порталдағы қазіргі құнын тексерген дұрыс.
Кредиттік есепте қандай ақпарат көрсетіледі?
Кредиттік есепте адамның аяқталған және қолданыстағы міндеттемелері, төлемдерді орындау тәртібі және қарыздар бойынша берешегі көрсетіледі.
Есепті алғаннан кейін мына мәліметтерді тексеру маңызды:
- сіз білмейтін кредиттердің бар-жоғын;
- жабылған қарыздың әлі белсенді болып тұрған-тұрмағанын;
- берешек сомасының дұрыстығын;
- төлемді кешіктіру туралы жазбаларды;
- жеке мәліметтердің дұрыс көрсетілуін;
- Stop Credit белгісінің жағдайын.
Өзіңіз рәсімдемеген кредиттің пайда болуы алаяқтық әрекеттің белгісі болуы мүмкін.
Әлеуметтік төлемдер кредиттік тарихта көрсетіле ме?
Әлеуметтік төлемдер кредиттік тарихқа енгізілмейді.
Алайда кредит бойынша төлемді кейінге қалдыру, шарт мерзімін ұзарту немесе қарызды қайта құрылымдау туралы ақпаратты банк немесе микроқаржы ұйымы кредиттік бюроға бере алады. Мұндай өзгерістердің жаңа кредит алуға әсерін әр қаржы ұйымы өзінің саясатына сәйкес бағалайды.
Банк нашар кредиттік тарих үшін кредит беруден бас тарта ала ма?
Иә, банк немесе микроқаржы ұйымы кредиттік тарихтағы кешіктірілген төлемдерді ескеріп, қарыз беруден бас тартуы мүмкін.
Алайда кредиттік тарих жалғыз өлшем емес. Қаржы ұйымдары:
- тұрақты және ресми табысты;
- соңғы айлардағы зейнетақы аударымдарын;
- қолданыстағы кредиттерді;
- борыштық жүктемені;
- кепіл мүлкін;
- салық және басқа да берешектерді;
- клиенттің төлем қабілетін бағалайды.
Клиенттің табысы барлық кредиттік төлемдерді өтеуге жеткіліксіз болса, автоматтандырылған скоринг жүйесі өтінімді мақұлдамауы мүмкін.
Кредиттік тарихта қате ақпарат болса не істеу керек?
Кредиттік есептен дұрыс емес ақпарат табылса, алдымен мәліметті кредиттік бюроға берген банкке немесе микроқаржы ұйымына хабарласу қажет.
Өтінішке қатені растайтын құжаттарды тіркеген дұрыс. Мысалы:
- қарызды толық өтегені туралы анықтама;
- төлем түбіртектері;
- банк шотынан үзінді көшірме;
- кредит шарты;
- сот шешімі;
- кредиттің сізге тиесілі емес екенін дәлелдейтін құжаттар.
Ақпаратты eGov, 1CB немесе Fingramota ресурстарында қолжетімді кредиттік тарихтағы ақпаратты даулау сервисі арқылы да даулауға болады. Бұл қызмет тегін көрсетіледі.
Кредиттік тарихтағы қатені түзету қанша уақыт алады?
Кредиттік тарихтағы ақпаратты даулау туралы өтініш 15 жұмыс күні ішінде қаралады.
Тексеру қорытындысы бойынша өтініш беруші:
- кредиттік тарихқа түзету енгізілгені туралы жаңартылған есепті;
- немесе бұрын берілген ақпараттың дұрыс екенін растайтын ресми жауапты алады.
Нашар кредиттік тарихты өшіруге бола ма?
Шынайы және заңды түрде енгізілген жағымсыз ақпаратты кредиттік тарихтан жай ғана өшіру мүмкін емес.
«Кредиттік тарихты тазалап береміз» немесе «кешіктірілген төлемдер туралы ақпаратты жоямыз» деп ақша сұрайтын адамдарға сенуге болмайды. Ресми дерекке сәйкес, мерзімі өткен нақты берешек туралы жазбаларды ақылы қызмет арқылы алып тастау мүмкін емес.
Қате ақпарат қана ресми даулау рәсімінен кейін түзетілуі мүмкін.
Кредиттік тарихты қалай жақсартуға болады?
Кредиттік тарихты бір күнде өзгерту мүмкін емес. Оны біртіндеп жақсарту үшін:
- қолданыстағы төлемдерді кешіктірмеу;
- мерзімі өткен берешекті өтеу;
- банкпен қарызды қайта құрылымдау мүмкіндігін талқылау;
- бір уақытта бірнеше ұйымға кредит өтінімін бермеу;
- кредиттік лимиттерді шамадан тыс пайдаланбау;
- кредиттік есепті тұрақты тексеру;
- қарыз толық жабылғаннан кейін ақпараттың жаңарғанын бақылау қажет.
Ағымдағы және кейінгі кредиттерді уақытында өтеу кредиттік тарихты біртіндеп жақсартуға көмектеседі.
Кредиттік тарихтың өзгергенін қалай бақылауға болады?
Кредиттік тарихты бақылауға арналған арнайы онлайн-сервиске жазылуға болады.
Сервис:
- жаңа қарыз пайда болғанда;
- берешек сомасы өзгергенде;
- төлем кешіктірілгенде;
- кредиттік тарихқа жаңа ақпарат енгізілгенде хабарлама жібереді.
Мұндай хабарламалар алаяқтық әрекетті немесе ақпарат берушінің қатесін ертерек анықтауға көмектеседі. Қызмет Бірінші кредиттік бюроның порталы мен мобильді қолданбасында қолжетімді.
Өз атыңызға бөтен кредит рәсімделсе не істеу керек?
Кредиттік есептен өзіңіз рәсімдемеген қарызды байқасаңыз:
- Кредит берген банкке немесе микроқаржы ұйымына ресми өтініш беріңіз.
- Кредит шарты мен ақша аударылған шот туралы құжаттарды сұратыңыз.
- Құқық қорғау органдарына алаяқтық туралы арыз жазыңыз.
- Кредиттік тарихтағы ақпаратты даулау рәсімін бастаңыз.
- Өтініштердің кіріс нөмірін және барлық құжаттың көшірмесін сақтаңыз.
- Жаңа қарыздардың рәсімделуін шектеу үшін Stop Credit қызметін қосыңыз.
Мұндай жағдайда мәселені тек телефон арқылы шешуге тырыспай, барлық өтінішті ресми түрде тіркеткен дұрыс.
Stop Credit деген не?
Stop Credit – адамның өз атына банктік қарыздар мен микрокредиттер рәсімдеуден ерікті түрде бас тартуына мүмкіндік беретін қызмет.
Тыйым белсенді тұрған кезде қаржы ұйымдары кредиттік есепті тексеру барысында клиенттің жаңа кредит алудан бас тартқаны туралы ақпаратты көреді. Қызмет eGov порталы мен eGov Mobile қосымшасында тегін қолжетімді.
Stop Credit қызметін қалай қосуға болады?
eGov порталында:
- Жеке кабинетке кіріңіз.
- «Банктік несиелерді, микрокредиттерді алудан ерікті бас тарту» қызметін таңдаңыз.
- Қажетті мәліметтерді толтырыңыз.
- Өтінішті ЭЦҚ арқылы растаңыз.
- Нәтижені «Қызметтерді алу тарихы» бөлімінен тексеріңіз.
Қызмет тегін көрсетіледі. Ресми парақшада өтінімнің 30 минут ішінде өңделетіні жазылған. Қажет болған жағдайда пайдаланушы бас тарту белгісін мерзімінен бұрын алып тастай алады.
Stop Credit алаяқтардан толық қорғай ма?
Stop Credit үшінші тұлғалардың адамның атына кредит рәсімдеу мүмкіндігін барынша шектейді. Дегенмен eGov қызметінің сипаттамасында оның кредит берілмеуіне абсолютті кепілдік бермейтіні ескертілген.
Сондықтан Stop Credit қызметімен қатар:
- ЭЦҚ кілтін бөгде адамға бермеу;
- SMS-кодтарды ешкімге айтпау;
- банк қосымшасының құпиясөзін қорғау;
- кредиттік есепті мерзімді тексеру;
- күмәнді сілтемелерге өтпеу қажет.
Stop Credit қосылған кезде бөліп төлеу рәсімдеуге бола ма?
Бөліп төлеу де кредиттік міндеттеме болып есептелуі мүмкін. Сондықтан белсенді Stop Credit белгісі болған кезде қаржы ұйымы бөліп төлеуді рәсімдеуден бас тартуы ықтимал.
Тыйым онлайн берілген өтінімдерге ғана емес, банк немесе микроқаржы ұйымының бөлімшесінде берілген өтінімдерге де қатысты қолданылады.
Кредиттік тарихты қаншалықты жиі тексерген дұрыс?
Кредиттік тарихты кемінде жылына бір рет тексерген жөн. Сонымен қатар:
- жеке куәлік жоғалғанда;
- алаяқтарға жеке деректер беріп қойған жағдайда;
- кредит өтінімі түсініксіз себеппен мақұлданбағанда;
- барлық қарызды жапқаннан кейін;
- бөтен кредит туралы хабарлама келгенде есепті қайта тексеру қажет.
Кредит алмаған адамның өзіне де кредиттік тарихын мерзімді тексеру ұсынылады. Бұл бөтен адамның атына заңсыз қарыз рәсімделгенін ертерек анықтауға мүмкіндік береді.