Қазақстанның бұрынғы президентінің жиені Нұрбол Назарбаев өзін ресми түрде банкрот деп тануға тырысып жатыр. Алайда оның екі әрекеті де сотта сәтсіз аяқталды. Неге оған бас тартылды? Ол кімге қарыз? Неліктен қарыздар оған әкесі Болат Назарбаевтан мұра ретінде өтті? Әрі қарай не болады? Осы оқиғаны Tengrinews.kz тілшісі зерттеп шықты, деп хабарлайды Malim.kz Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап.
Нұрбол Назарбаев 2025 жылдың күзінен бастап банкроттық рәсімін бастауға әрекет жасап келеді. Алғашқы өтініші сотта қараусыз қалдырылды. Кейін ол бұл шешімді жоюды талап етіп қайта жүгінгенімен, екінші рет те бас тарту алған. Қазір ол банкрот деп тану туралы тағы бір өтініш берген. 17 ақпанда сот оның талап арызын өндіріске қабылдады.
Нұрбол Назарбаев — Нұрсұлтан Назарбаевтың туған інісі Болат Назарбаевтың ұлы. Ол бұрын құқық қорғау органдарында қызмет атқарған, кейін бизнеске ауысып, елдегі ең бай кәсіпкерлердің қатарына енген. 2024 жылы «Қазақстанның ең бай 75 кәсіпкері» рейтингінде 49-орын, ал 2025 жылы 57-орын алған. Оның байлығы шамамен 179 миллион доллар деп бағаланған.
Соттың бұрынғы шешімдеріне сәйкес, Нұрбол Назарбаев әкесінен мұраға қалған қарыздар бойынша процессуалдық талаптарды толық орындамаған. Заң бойынша мұрагерлікпен бірге марқұмның қарыздары да мұрагерлерге өтеді. Сол себепті Болат Назарбаевтың орнына Нұрбол Назарбаев пен басқа мұрагерлер жауапкер ретінде танылған.
Бұл істердің бірінде шамамен 19 миллион теңге қарыз туралы сөз болады. Нұрбол Назарбаев банкроттыққа өтініш берген кезде осы қарыз бойынша кредиторды хабардар етпеген. Сондықтан сот оның өтінішін қабылдамаған.
Қарыздың шығу тарихы Болат Назарбаевқа тиесілі болған спирт зауытына байланысты. 2000-жылдары құрылған бұл кәсіпорын кейін банкрот деп танылған. Банкроттық басқарушы сот арқылы кейбір мәмілелерді жарамсыз деп тануды талап етіп, нәтижесінде Назарбаевқа тиесілі бірқатар мүлікті қайтару туралы шешім шыққан.
Сонымен қатар зауыттан шығарылып кеткен алты көлікке байланысты 19 миллион теңге көлемінде шығын өндіріп алу туралы сот шешімі болған. Болат Назарбаев бұл соманы төлеп үлгермей, 2023 жылы қайтыс болды. Осылайша қарыз мұрагерлеріне, соның ішінде Нұрбол Назарбаевқа өтті.
Қазіргі уақытта Нұрбол Назарбаевтың жалпы қарызы кемінде 63,7 миллиард теңгені құрайды. Оның ішінде шамамен 61,85 млрд теңге негізгі қарыз, ал 1,86 млрд теңге мемлекеттік баж. Қазақстан заңнамасына сәйкес, бюджетке төленетін мұндай қарыздар банкроттық кезінде де есептен шығарылмайды.
Сонымен қатар «Алтын Орда» базарының бұрынғы иесі Айдарбек Хусайынов Нұрбол Назарбаевтан 15 миллиард теңге өндіру туралы талап арыз берген. Сот бұл іс бойынша Назарбаевтың мүлкі мен банктік шоттарына 15 млрд теңге көлемінде арест қойған.