Әлемдік экономика кейінгі бірнеше жылда күрделі өзгерістерді өткеріп келеді. Геосаяси тұрақсыздық, логистикалық тізбектердің өзгеруі, цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы мен жасыл экономикаға көшу үдерісі бірнеше мемлекеттің өнеркәсіптік саясатын қайта қарауына себепші болды. Қазақстан да бұл үдерістен тысқары қалмақ емес. Ел экономикасының ұзақ жылдар бойы шикізат экспортына тәуелді болуы жаңа даму бағыттарын іздеуді талап етті.
Сондықтан соңғы жылдары өңдеу өнеркәсібін дамыту, жоғары қосылған құны бар өнім өндіру және инновациялық өндірістерді қолдау мемлекеттік саясаттың негізгі басымдықтарының біріне айналды.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев бірнеше рет сөйлеген сөздерінде Қазақстанның шикізаттық экономика моделінен біртіндеп бас тартып, өндірісі дамыған мемлекетке айналуы қажет екенін атап өтті. Оның айтуынша, экономиканың тұрақтылығы ең алдымен қуатты өңдеу секторына байланысты.
Өңдеу өнеркәсібі – тұрақты экономиканың кепілі
Өңдеу өнеркәсібі кез келген елдің технологиялық деңгейін айқындайтын маңызды сала санатында. Егер мемлекет тек табиғи ресурстарды экспорттаумен шектелсе, әлемдік нарықтағы баға ауытқуына тәуелді болып қалады. Ал шикізатты ел ішінде өңдеп, дайын өнім шығару қосымша табыс әкеліп қана қоймай, жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді.
Қазақстанда машина жасау, металл өңдеу, құрылыс материалдарын шығару, химия өнеркәсібі, азық-түлік өндірісі және фармацевтика бағыттары өңдеу саласының негізгі тіректеріне айналып келеді.
2025 жылдың қорытындысы бойынша өңдеу өнеркәсібі көптеген бағытта оң өсім көрсетті. Әсіресе машина жасау, металл бұйымдарын өндіру, азық-түлік өнеркәсібі және құрылыс материалдары өндірісі тұрақты дамуын жалғастырды. Бұл еліміздің шикізатқа тәуелділігін азайтуға бағытталған реформалардың нәтижесін көрсетеді.
Қазақстанда индустрияландыру саясаты бірнеше кезеңнен өтті. Бүгінде оның басты мақсаты – жаңа зауыттардың санын көбейту ғана емес, олардың технологиялық деңгейін арттыру.
Өнеркәсіп орындары автоматтандырылған өндіріс желілерін енгізіп, роботтандыру мен цифрлық технологияларды қолдануға басымдық бере бастады. Жасанды интеллект, өндірістік аналитика, цифрлық бақылау жүйелері еңбек өнімділігін арттырып, өнім сапасын жақсартуға мүмкіндік беруде.
2025–2026 жылдары өндірісті цифрландыруға арналған мемлекеттік бағдарламалар аясында көптеген кәсіпорындарға жеңілдетілген қаржыландыру мен инвестициялық қолдау көрсетілуде. Бұл әсіресе шағын және орта өнеркәсіптік кәсіпорындардың жаңғыруына оң әсер етуде.