Республика күні қашан ресми мереке болып бекітілді? Егемендік туралы декларацияны қай орган қабылдады? Қазақстанның мемлекеттік рәміздерінің авторлары кімдер? 25 қазан қарсаңында ел тарихына қатысты біліміңізді тексеруге арналған 25 сұрақ пен жауап ұсынамыз. Жинақты мектептегі тәрбие сағаттарында, отбасылық зияткерлік ойында және мерекелік викторинада пайдалануға болады, деп хабарлайды Malim.kz.
Республика күні — Қазақстанның егемендікке қадам басқан тарихи кезеңін еске салатын мереке. 1990 жылғы 25 қазанда қабылданған мемлекеттік егемендік туралы декларация елдің тәуелсіз дамуының саяси-құқықтық негізін қалыптастыруға жол ашты.
Төмендегі сұрақтар мереке тарихы, мемлекеттік рәміздер және Қазақстанның өткені туралы үш бөлімге бөлінді. Алдымен жауапты өзіңіз айтып көріп, кейін дұрыс нұсқасымен салыстырыңыз. Әр дұрыс жауапқа бір ұпай беруге болады.
Республика күні мен егемендік тарихы
1. Қазақстанда Республика күні қашан аталып өтеді?
Жауабы: Республика күні жыл сайын 25 қазанда аталып өтеді. Бұл дата мемлекеттік егемендік туралы декларацияның қабылдануымен байланысты.
2. Мемлекеттік егемендік туралы декларация қай жылы қабылданды?
Жауабы: Декларация 1990 жылғы 25 қазанда қабылданды.
3. Егемендік туралы декларацияны қай орган қабылдады?
Жауабы: Құжатты Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі қабылдады. Ол №307-XII қаулымен бекітілген.
4. Декларация қай қалада қабылданды?
Жауабы: Декларация сол кездегі ел астанасы Алматыда қабылданды. Ресми құжатта қаланың сол кезеңдегі атауы — Алма-Ата деп көрсетілген.
5. Республика күні алғаш рет ұлттық мереке мәртебесін қашан алды?
Жауабы: 1995 жылғы 18 қазанда. Сол күні қабылданған президент жарлығында 25 қазан Республика күні — ұлттық мереке деп жарияланды.
6. Республика күні ресми мерекелер тізімінен қай жылы алынды?
Жауабы: 2009 жылы. Заңға енгізілген өзгерістерден кейін 25 қазан мерекелік демалыс күні болудан қалды.
7. Республика күніне ұлттық мереке мәртебесі қай жылы қайтарылды?
Жауабы: 2022 жылы. Тиісті өзгерістерді бекіткен заңға 2022 жылғы 29 қыркүйекте қол қойылды.
8. Республика күні мен Тәуелсіздік күнінің тарихи айырмашылығы қандай?
Жауабы: Республика күні 1990 жылғы егемендік туралы декларацияның қабылдануына, ал Тәуелсіздік күні 1991 жылғы мемлекеттік тәуелсіздік туралы Конституциялық заңның қабылдануына арналған. Біріншісі — егемендікке бастар маңызды қадам, екіншісі — мемлекеттік тәуелсіздіктің жариялануы.
9. Қазақстанның мемлекеттік тәуелсіздігі қашан жарияланды?
Жауабы: 1991 жылғы 16 желтоқсанда. Сол күні «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Конституциялық заң қабылданды.
Мемлекеттік рәміздер туралы сұрақтар
10. Қазақстанның мемлекеттік рәміздеріне нелер жатады?
Жауабы: Мемлекеттік ту, Мемлекеттік елтаңба және Мемлекеттік гимн. Олар елдің егемендігі мен біртұтастығын білдіреді.
11. Мемлекеттік рәміздер күні қашан аталып өтеді?
Жауабы: Жыл сайын 4 маусымда аталып өтеді.
12. Қазақстанның Мемлекеттік туының авторы кім?
Жауабы: Мемлекеттік тудың авторы — суретші Шәкен Ниязбеков. Тәуелсіз Қазақстанның туы 1992 жылы ресми түрде қабылданды.
13. Мемлекеттік туда қандай бейнелер бар?
Жауабы: Көгілдір тудың ортасында шұғылалы күн мен оның астында қалықтаған қыран, ал сабының тұсында ұлттық ою-өрнек бейнеленген. Бұл бейнелер алтын түстес.
14. Мемлекеттік елтаңбаның авторлары кімдер?
Жауабы: Елтаңбаның авторлары — сәулетшілер Жандарбек Мәлібеков пен Шот-Аман Уәлиханов.
15. Елтаңбаның ортасында не бейнеленген?
Жауабы: Елтаңбаның ортасында шаңырақ бейнеленген. Одан жан-жаққа күн сәулесіндей уықтар тарайды. Шаңырақ — ортақ үй мен бірлікті білдіретін негізгі бейне.
16. Қазақстанның қазіргі Мемлекеттік гимнінің әнін жазған кім?
Жауабы: Әнін жазған — композитор Шәмші Қалдаяқов.
17. Мемлекеттік гимн мәтінінің авторлары кімдер?
Жауабы: Мәтін авторлары — Жұмекен Нәжімеденов пен Нұрсұлтан Назарбаев.
Қазақстан тарихындағы маңызды оқиғалар
18. Қазақ хандығының негізін қалаған хандар кімдер?
Жауабы: Қазақ хандығының негізін Керей мен Жәнібек хандар қалады. Олардың қызметі қазақ мемлекеттілігінің тарихында ерекше орын алады.
19. Қазақ хандығының құрылуы қай жылдармен байланыстырылады?
Жауабы: Тарихи әдебиетте Қазақ хандығының құрылуы 1465–1466 жылдармен байланыстырылады.
20. «Жеті жарғы» заңдар жинағы қай ханның есімімен байланысты?
Жауабы: Тәуке ханның есімімен байланысты. "Жеті жарғы" қазақ қоғамындағы құқықтық қатынастарды реттеген дәстүрлі заңдар жүйесі болды.
21. Қазақтың үш атақты биін атаңыз.
Жауабы: Төле би, Қазыбек би және Әйтеке би. Олардың есімдері ел бірлігімен және Тәуке хан тұсындағы құқықтық жүйені қалыптастырумен байланысты айтылады.
22. Қазақстанның ұлттық валютасы — теңге қашан айналымға енгізілді?
Жауабы: 1993 жылғы 15 қарашада.
23. Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымына қашан мүше болды?
Жауабы: 1992 жылғы 2 наурызда. Қазақстан БҰҰ Бас Ассамблеясының 46-сессиясында ұйым мүшелігіне қабылданды.
24. Семей ядролық сынақ полигоны қашан жабылды?
Жауабы: 1991 жылғы 29 тамызда. Полигон президент жарлығымен жабылды. Кейін Қазақстанның бастамасымен 29 тамыз Ядролық сынақтарға қарсы іс-қимылдың халықаралық күні болып белгіленді.
25. Ақмола Қазақстанның астанасы болып қашан жарияланды?
Жауабы: 1997 жылғы 10 желтоқсанда. Сол кезде Ақмола деп аталған қала Қазақстанның жаңа астанасы болды.
Нәтижеңізді тексеріңіз
Әр дұрыс жауапты бір ұпай деп есептеп, жинаған ұпайыңызды төмендегі шартты бағалаумен салыстырыңыз:
22–25 ұпай: ел тарихына қатысты негізгі деректерді жақсы білесіз.
17–21 ұпай: біліміңіз жақсы, кейбір даталарды қайталап шыққан пайдалы.
10–16 ұпай: маңызды оқиғаларды білесіз, алайда толықтыратын тұстар бар.
0–9 ұпай: осы сұрақтар Қазақстан тарихын қайта қарап шығуға жақсы бастама болады.