Қазақстанда 2026 жылғы 14 қыркүйектен бастап тұрғын үй кезегіне тұру тәртібіне бірқатар өзгеріс енгізіледі. Жаңа талаптар бойынша азаматтың немесе оның отбасы мүшелерінің атында тұрғын үйдің 50 пайызы немесе одан көп үлесі болса, ол баспанаға мұқтаж ретінде есепке қойылмайды, деп хабарлайды Malim.kz.
Ал тұрғын үйдегі үлесі 50 пайыздан аз азаматтар бұрынғыдай кезекке тұра алады.
Жаңа тәртіп тұрғын үй көмегін шын мәнінде баспанаға мұқтаж адамдарға бағыттауды көздейді.
14 қыркүйектен бастап тұрғын үй кезегіне кімдер тұра алмайды?
Жаңа ереже күшіне енгеннен кейін тұрғын үй кезегіне өтініш берген азаматтың ғана емес, оның отбасы мүшелерінің де мүлкі тексеріледі.
Егер азаматтың немесе оның жақындарының атында тұрғын үйдің 50 пайызы немесе одан көп үлесі болса, мұндай адам мемлекеттік тұрғын үйге мұқтаж ретінде есепке алынбайды.
Ал егер:
- тұрғын үйдегі үлесі 50 пайыздан аз болса;
- азаматтың атында мүлде баспана болмаса;
- отбасы мүшелерінің де талапқа сәйкес келмейтін көлемде жылжымайтын мүлкі болмаса,
- онда тұрғын үй кезегіне тұру мүмкіндігі сақталады.
Үйдің 50 пайыздан аз үлесі болса, кезекке тұруға бола ма?
Иә. Жаңа тәртіп бойынша азамат тұрғын үйдің жартысынан аз үлесіне иелік етсе, бұл оның тұрғын үй кезегіне тұруына автоматты түрде кедергі болмайды.
Негізгі шектеу тұрғын үйдің 50 пайыз немесе одан көп бөлігіне қатысты қолданылады.
Бұл мәселе әсіресе ортақ мүліктегі үлесі бар, туыстарымен бірге баспанаға иелік ететін немесе мұрагерлік жолмен жылжымайтын мүліктің бір бөлігін алған азаматтар үшін маңызды.
Мұраға қалған үй тұрғын үй кезегіне әсер ете ме?
Заңгерлердің түсіндіруінше, мұрагерлік жолмен алынған жылжымайтын мүлік те азаматтың меншігі болып есептеледі.
Егер адам мұраға қалған тұрғын үйдің 50 пайыздан астам бөлігіне иелік етсе және мүлік оның атына рәсімделсе, бұл тұрғын үй кезегіне тұру кезінде есепке алынады.
Яғни мұра арқылы алынған мүлік те басқа жылжымайтын мүлік секілді қарастырылады.
Бұрыннан тұрғын үй кезегінде тұрғандарға не болады?
Жаңа талаптардың енгізілуі тұрғын үй кезегінде бұрыннан тұрған азаматтар арасында да сұрақ туғызуы мүмкін.
Материалда бұған дейін тұрғын үй кезегіне тұрғандардың барлығы автоматты түрде кезектен шығарылатыны туралы ақпарат айтылмайды.
Алайда азаматтардың мүлік жағдайы мен отбасы мүшелерінің деректері жаңа жүйе аясында тексерілуі мүмкін.
Сондықтан кезекте тұрған азаматтардың дербес деректерді жинауға және өңдеуге келісім беруі маңызды.
Пәтердің ауданы қалай есептеледі?
Тұрғын үй беру тәртібінде тағы бір маңызды өзгеріс бар.
Бұған дейін тұрғын үйдің көлемі әр отбасы мүшесіне шамамен 15-18 шаршы метрден есептелетін.
Бұл әсіресе көпбалалы отбасылар үшін қиындық туғызған. Кей жағдайда кезегі келген отбасыға сәйкес келетін 90–100 шаршы метрлік пәтер табылмай, тұрғын үй алу процесі созылып кететін.
Енді негізгі назар пәтердің жалпы шаршы метріне емес, отбасы мүшелерінің саны мен бөлме санына аударылады.
Бұл өзгеріс тұрғын үйді бөлу кезінде қолжетімді пәтерлерді тиімді пайдалануға мүмкіндік бермек.
Жетім балалардың тұрғын үй кезегі қалай өзгереді?
14 қыркүйектен бастап жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың құқықтарын қорғауға қатысты да өзгеріс енгізіледі.
Отбасы банкінің PR менеджері Мархабат Сынасапованың айтуынша, егер баланың қамқоршысы немесе қорғаншысы ауысса немесе оның өкілеттігі тоқтатылса, баланың тұрғын үй кезегіне алғаш тұрған күні сақталады.
Яғни қайта есепке тұрған кезде бала кезектің соңына жіберілмейді.
Ол өзінің алғашқы өтініш берген күні мен айына сәйкес тұрғын үй кезегін жалғастыра алады.
Бұл жетім балалардың тұрғын үй алу құқығын сақтауға бағытталған.
Дербес деректерге келісім беру не үшін қажет?
Қазір тұрғын үйге мұқтаждар тізіміндегі азаматтардың шамамен 70 пайызы ғана дербес деректерді жинауға және өңдеуге келісім берген.
Бұл келісім мемлекеттік органдарға азаматтың:
- тұрғын үйінің бар-жоғын;
- отбасы мүшелерінің мүлкін;
- тұрғын үйдегі үлесін;
- басқа да қажетті мәліметтерін тексеруге мүмкіндік береді.
Дербес деректерді пайдалануға келісім бермеу тұрғын үйді бөлу процесінің жылдамдығы мен дұрыстығына әсер етуі мүмкін.
Сондықтан тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтарға өз деректерінің өзектілігін тексеріп, қажетті келісімдерді уақытында рәсімдеу маңызды.
Тұрғын үй кезегіне тұру тәртібі не үшін өзгеріп жатыр?
Жаңа талаптардың негізгі мақсаты – мемлекеттік қолдауды шын мәнінде баспанаға мұқтаж азаматтарға бағыттау.
Жүйе енді тек өтініш берушінің өзін емес, оның отбасы мүшелерінің де тұрғын үй жағдайын жан-жақты тексереді.
Бұл тұрғын үйі бар азаматтардың мемлекеттік кезекке негізсіз тұруына жол бермеуге және әлеуметтік қолдауды әділ бөлуге бағытталған.
14 қыркүйектен бастап негізгі өзгерістер қандай?
2026 жылғы 14 қыркүйектен бастап тұрғын үй кезегіне қатысты басты өзгерістер мыналар:
- тұрғын үйдің 50 пайызы немесе одан көп үлесі бар азаматтар кезекке тұра алмайды;
- өтініш берушінің отбасы мүшелерінің де мүлкі тексеріледі;
- тұрғын үйдің 50 пайыздан аз үлесі кезекке тұруға автоматты түрде кедергі болмайды;
- пәтер таңдауда шаршы метрден гөрі отбасы мүшелерінің саны мен бөлме саны ескеріледі;
- жетім балалардың алғашқы кезекке тұрған күні сақталады;
- мұрагерлікпен алынған жылжымайтын мүлік те есепке алынады;
- дербес деректерді өңдеуге келісім беру тұрғын үй бөлу процесі үшін маңызды болады.