Malim.kz
Әлем

Әлем жаңа геосаяси кезеңге аяқ басты

Айгүл Таңатар
https://forbes.kz

Бір қарағанда бір-біріне қатысы жоқ сияқты үш жаңалық бар. Бірі АҚШ-тың әскери әлеуеті туралы, екіншісі - Ресей мен Украина арасындағы соғыс, үшіншісі - БҰҰ-дағы кадрлық өзгеріс. Алайда үшеуін байланыстыратын ортақ өзек бар: әлемдік тәртіптің қайта қалыптасуы.


Соңғы айларда АҚШ пен Иран арасындағы қақтығыс Вашингтонның әскери ресурсына айтарлықтай салмақ түсірді. Әскери сарапшылар мұндай соғыстардың тек саяси емес, логистикалық салдары да болатынын айтып отыр. Бұл АҚШ-тың өзге аймақтардағы қауіпсіздік стратегиясына, соның ішінде Украинаға қолдау көрсету мүмкіндігіне қатысты сұрақтарды күшейтті.


Ресей мен Украина арасындағы соғыс та жаңа кезеңге өтті. Дрон шабуылдарының жиілеуі майдан шебінен тыс аумақтардың да соғыс кеңістігіне айналғанын көрсетті. Қазіргі қақтығыстарда шешуші рөлді енді ауыр техникадан гөрі арзан әрі тиімді ұшқышсыз аппараттар, жоғары дәлдікті қару және өндірістік қуат атқара бастады.


Дәл осындай жағдайда БҰҰ жаңа Бас хатшысын іріктеу процесін бастады. Бұл жай ғана кадрлық ауыс-түйіс емес. Келесі Бас хатшы Украинадағы соғыс, Таяу Шығыстағы тұрақсыздық, климат дағдарысы және ірі державалар арасындағы текетірес күшейген кезеңде ұйымға жетекшілік етеді. Сондықтан бұл сайлау халықаралық саясаттағы келесі онжылдықтың бағытына әсер етуі мүмкін маңызды саяси оқиға саналады.


Үш жаңалықтың ортақ түйіні: әлем бұрынғыдай бір ғана дағдарыспен өмір сүріп жатқан жоқ. Бір мезгілде бірнеше геосаяси ошақ белсенді, ал олардың әрқайсысы екіншісіне ықпал етеді. Мұндай жағдайда әскери қуат қана емес, дипломатия, өндіріс, технология және халықаралық институттардың тиімділігі бұрынғыдан да маңызды факторға айналып отыр.

Айгүл Таңатар
Автордың басқа материалдары