Мәжіліс депутаты Мұрат Әбенов жүргізушілерді тексеру кезінде қолданылатын алкотестерлердің сенімділігіне күмән келтірді. Оның айтуынша, қандағы алкоголь мөлшерін анықтайтын құрылғылардың техникалық жағдайына қатысты «көп сұрақ бар», деп хабарлайды Malim.kz.
Мәжіліс кулуарында депутат журналистердің алкотестерге деген сенім туралы сұрағына жауап беріп, әрбір азамат мұндай тексеруден бас тартып, қан тапсыруға құқылы екенін айтты.
«Әрбір адамның қандағы алкоголь деңгейін анықтау үшін қан тапсыруға құқығы бар, себебі бұл әлдеқайда нақты нәтиже береді. Негізі, бізде осы мәселе бойынша асыра пайдаланушылық бар. Бірақ, өкінішке қарай, көптеген аудандардағы зертханалар қан талдауын жүргізуге қажетті құрал-жабдықпен толық қамтылмаған», – деді Мұрат Әбенов.
Депутаттың сөзінше, күмән тудыратын жайт тек тексеру тәсілі ғана емес, қолданылып жүрген құрылғылардың техникалық күйі де.
«Әріптесім Шемонаиха ауданында ұсталғанын айтып берді. Ол алкотестердің орнына қан тапсыруға мүмкіндік сұраған, өйткені құрылғының өзі түгелдей скотчпен оралып тұрған. Осындай алкотестердің көмегімен менің тағдырым қалай шешіледі? Соның салдарынан оған қан тапсыруға рұқсат берілмеді. Ақырында шешім сол тексерілмеген алкотестердің мәліметіне сүйеніп шығарылды», – деді ол.
Оның пікірінше, мұндай жағдайларда тағайындалған жазаның әділдігіне күмән туады.
Мұрат Әбенов жүргізушілерді мас күйін анықтау тәртібі мәселесін қайта көтеріп, қазіргі жүйе елеулі түрде қайта қаралуы тиіс екенін мәлімдеді. Оның айтуынша, Қазақстанда азаматтардың құқығы тексерудің бастапқы кезеңінде-ақ бұзылуы мүмкін, ал кейбір жағдайда шешім күмәнді процедуралар мен сапасыз құралдарға негізделеді.
Депутат адамдарға тексеру жүргізілетін құрылғылар туралы толық ақпарат жиі берілмейтінін де атап өтті.
«Адамдарға ақпаратты қолына ұстатып бермейді, сертификат нөмірі қайда көрсетілгенін, қандай жабдық қолданылып жатқанын көрсетпейді. Бұл да – азаматтардың құқығын бұзу», – деді ол.
Әбеновтің пікірінше, Қазақстанда алкогольдің рұқсат етілген деңгейін анықтауда шамадан тыс қатаң тәсіл қабылданған, енді оны қайта қарау қажет.
«Қазір Денсаулық сақтау министрлігі кезінде қате шешім қабылданғанын мойындаған сияқты. Мысалы, Еуропада 0,5 промиллеге дейін рұқсат етіледі, өйткені кейбір дәрі-дәрмектер мен өзге де факторлар қалдық көрсеткіш беруі мүмкін. Ал бізде іс жүзінде мүлде нөлдік көрсеткіш болды. Қазір біз 0,3 мәселесін көтеріп отырмыз, себебі бұрынғы норма шектен тыс қатаң еді», – деді депутат.
Мәжілісмен алкогольдік масаң күй тек құрылғы көрсеткішімен ғана анықталмауы керектігін де атап өтті. Оның сөзінше, әлемдік тәжірибеде бұл үшін міндетті түрде толыққанды медициналық куәландыру жүргізіледі.
«Әлемде адамның мас күйде екенін анықтау тек алкотестерге сүйеніп жасалмайды. Міндетті түрде нарколог маман көптеген критерий бойынша адамның көлік басқаруға жарамды-жарамсыз екенін анықтайды. Ал бізде бұл жұмыс медбикелер мен фельдшерлерге берілген», – деді ол.
Депутат Алматыдағы Әл-Фараби даңғылында болған жайтқа да тоқталды. Оның айтуынша, бұл жағдайда да процедура барысында елеулі заңбұзушылықтар болуы мүмкін.
«Әл-Фарабидағы жағдай бойынша қызметкерлердің әрекетіне қатысты өте салмақты сұрақтар бар. Алматыда алкотестер де, наркологтар да бар. Бірақ мәселе басқа: неге адамды жарты сағаттан кейін жібере салған? Неге бірден қан алмады, неге бірден толық бағалау жүргізілмеді?» – деді Мұрат Әбенов.
Ол мұның мақсаты құқық бұзушыларды қорғау емес, заңды рәсімдердің сақталуын талап ету екенін баса айтты.
«Мен ең алдымен адам құқығының бұзылуы туралы айтып отырмын. Бірақ бұл арқылы ешкім жауапкершіліктен жалтармауы керек. Көрсеткіш үшін немесе біреуді жазалау үшін азаматтардың құқығын бұзуға болмайды», – деді депутат.
Әбенов Шығыс Қазақстан облысындағы депутат Журавлевке қатысты жағдайды да мысалға келтірді. Оның айтуынша, ол мәжбүрлеу мен куәландыру кезіндегі бұзушылықтарға шағымданған.
«Кейін полицияның өзі де құқық бұзушылық болғанын растады. Денсаулық сақтау министрлігі де зерттеудің дұрыс жүргізілмегенін, қан алынуы тиіс болғанын, шартты түрде айтқанда, скотчпен оралған алкотестерге сенуге болмайтынын растады», – деді ол.
Депутаттың айтуынша, ең өткір мәселелердің бірі – өңірлердегі инфрақұрылымның әлсіздігі. Аудандарда жүргізушілердің объективті әрі толыққанды тексеруден өтуіне мүмкіндік жиі бола бермейді.
«Бізде дәрігерлер жетіспейді, қалыпты алкотестерлер жоқ, аудандарда дұрыс зертханалар жоқ. Салдарынан кез келген жүргізушіні тоқтатып, «бізде зертхана жоқ, сондықтан қолда бар құрылғыдан ғана өтесің» деуге болады. Тіпті ол құрылғы тиісті тексеруден өтпеген болса да», – деді Әбенов.
Сонымен қатар депутат полиция қызметкерлерінің масаңдық деңгейін анықтауға іс жүзінде араласуының өзіне де күмәнмен қарайтынын жеткізді.
«Менде біздің полиция қызметкерлері алкогольдік масаңдық деңгейін іс жүзінде өздері анықтайтынына күмән бар, өйткені олардың медициналық білімі жоқ. Дамыған елдерде мұндай тәжірибе жоқ», – деді ол.