Үй алғысы келетін адам алдымен бағасына қарайды. Бір аудандағы ұқсас пәтерлердің арасынан арзаны табылса, мүмкіндікті жіберіп алмауға асығады, деп хабарлайды Malim.kz. Бірақ сатып алу бағасы төмен баспана барлық шығынды қосқанда тиімді бола ма? Арзан пәтер іздегенде нені салыстыру керек екенін қарастырайық.
Арзан үй мен қолжетімді үйдің айырмасы бар
Хабарландырудағы сома – сатып алушы төлейтін ақшаның бір бөлігі ғана. Жөндеу, көшу, қажетті жиһаз бен техника, күнделікті жол шығыны да отбасы бюджетіне әсер етеді.
Мысалы, шартты түрде екі пәтерді салыстырайық. Біріншісі 22 миллион теңге тұрады, бірақ оған 4 миллион теңгелік жөндеу қажет. Екіншісі 24 миллион теңгеге сатылады, ал алғашқы қажетті жұмыстарға 1 миллион теңге жеткілікті делік. Сонда бастапқыда арзан көрінген пәтер 26 миллионға, екіншісі 25 миллион теңгеге түседі.
Бұл – нарық бағасы емес, шығынды қалай есептеу керегін көрсететін мысал. Нақты жөндеу құнын маманмен бірге бағалаған дұрыс.
Бірдей ақшаның пәтерлерін емес, ұқсас үйлерді салыстырыңыз
Бағасы бірдей екі пәтердің жағдайы мүлде бөлек болуы мүмкін. Сондықтан салыстыру кезінде ауданын, көлемін, үйдің салынған жылын, қабатын, жөндеуін және пайдалануға берілген-берілмегенін ескеріңіз.
Бір шаршы метрдің бағасын да есептеңіз. Мәселен, 20 миллион теңгелік 40 шаршы метр пәтердің әр шаршысы 500 мың теңгеге түседі. Ал 23 миллион теңгелік 50 шаршы метр пәтерде бұл көрсеткіш 460 мың теңге болады. Бірақ шаршы метрі арзанырақ болғанымен, жалпы құны бюджетіңізге сай келмеуі мүмкін.
Қаланың шетіндегі үйдің жол шығынын есептеңіз
Орталықтан алыстағы пәтерді қарастырғанда, жұмысқа немесе оқуға қалай қатынайтыныңызды тексеріңіз. Үйді көруге демалыста ғана бармай, мүмкіндік болса, жұмыс күнгі таңғы және кешкі жолды байқап көріңіз.
Қоғамдық көлік қолайсыз болса, такси не автокөлік шығыны өсуі мүмкін. Оған жолда өтетін уақытты қосыңыз. Бағадағы үнемнің күнделікті тұрмысқа қалай әсер ететінін осылай бағалауға болады.
Төмен бағаның себебін сұраңыз
Сатушының "шұғыл сатамын" деген сөзімен шектелмеңіз. Пәтердің неге ұқсас ұсыныстардан арзан екенін нақтылаңыз.
Үйді көргенде қабырғаның әрлеуіне ғана қарамай, терезе маңын, төбені, су құбырларын, кіреберісті тексеріңіз. Дымқыл із, жағымсыз иіс немесе жарық байқалса, себебін сұраңыз. Күмәнді тұсты құрылыс маманына көрсетіп, ықтимал жөндеу шығынын алдын ала есептеткен жөн.
Саудаласуға нақты есеппен барыңыз
"Бағасын түсіріңіз" деген өтініштен гөрі, анықталған шығындарды көрсету пайдалырақ. Мысалы, терезе ауыстыру немесе сантехниканы жөндеу қажет болса, оның есебін дайындаңыз.
Салыстыру үшін жинаған хабарландыруларды да сақтаңыз. Бірақ ондағы сомалар – сатушылар сұраған баға. Пәтердің нақты қаншаға сатылғанын олардан білу мүмкін емес.
Құжат тексеруді соңына қалдырмаңыз
Бағасы ұнағанымен, ақша беруге асықпаңыз. Меншік иесіне, пәтерге тіркелген құқықтар мен ауыртпалықтарға, нақты жоспардың құжатқа сәйкестігіне қатысты сұрақтарды мәмілеге дейін анықтау қажет. Құжаттарды нотариуспен немесе жылжымайтын мүлік мәселелерімен айналысатын заңгермен тексерген дұрыс.
Салынып жатқан үйден пәтер қарастырсаңыз, дайын баспанамен салыстырғандағы баға айырмасымен бірге құрылыс мерзімін және жоба құжаттарын да бағалаңыз. Төлем жасамас бұрын шарттың мазмұнын маманға көрсетіңіз.
Арзан пәтер табудың алғашқы қадамы – ең төмен бағаны іздеу ғана емес, баспанаға кіріп, тұруға дейін қанша қаражат қажет болатынын есептеу. Сонда жеңілдік болып көрінген ұсыныстың шын мәнінде қаншалықты тиімді екені айқынырақ болады.