Malim.kz
Әлем

БҰҰ-ның әлемдегі ахуал туралы есебі жарық көрді

Ереке Базарқұл
IMAGE: ©UN/UNICEF

Қазір әлем бір мезгілде бірнеше күрделі сынақпен бетпе-бет келіп отыр. БҰҰ-ның соңғы мәліметтері білім беру, халықаралық қауіпсіздік және қоршаған ортаны қорғау салаларындағы жағдайдың айтарлықтай күрделенгенін көрсетеді.

ЮНЕСКО-ның 2026 жылғы Жаһандық білім беру мониторингі (GEM) есебіне сәйкес, мектепке бармайтын балалар мен жастардың саны жеті жыл қатарынан өсіп, 273 миллионға жетті. Бұл әлемдегі әрбір алтыншы мектеп жасындағы баланың білім алу құқығынан айырылғанын білдіреді. Тек үш баланың екеуі ғана орта мектепті толық аяқтайды. Прогрестің тежелуіне негізінен қарулы қақтығыстар мен халық санының жедел өсуі себеп болуда. Әсіресе Сахараның оңтүстігіндегі Африка аймағында жағдай өте мүшкіл. Соған қарамастан, соңғы жиырма жылда оң өзгерістер де байқалады: 2000 жылдан бері мектепке баратын балалар саны артып, әр минут сайын қосымша 25 бала білім алу мүмкіндігіне ие болуда.

Сонымен қатар, Украинадағы соғыс жағдайы да өршіп тұр. 2026 жылдың 23-24 наурызында Ресей тарапынан Украина қалаларына 1000-ға жуық дрон мен ондаған зымыран атылды. Бұл жаппай шабуылдар салдарынан кемінде алты адам қаза тауып, 100-ге жуық адам жараланды. Шабуылдар тұрғын үйлерді, медициналық мекемелерді, тіпті Львовтағы монастырь мен перзентхананы зақымдаған. БҰҰ мәліметінше, соғыс басталғалы 15 000-нан астам бейбіт тұрғынның қаза тапқаны расталды, ал 3,7 миллион адам ел ішінде босқынға айналды.

Экология саласында да алаңдатарлық деректер бар. БҰҰ-ның Қоршаған ортаны қорғау бағдарламасының (UNEP) есебіне сәйкес, қорғауды қажет ететін қоныс аударатын жануарлар түрлерінің жартысына жуығы азайып барады. Бұл көрсеткіш екі жыл бұрынғы 44%-дан өскен. Жойылып кету қаупі төнген түрлердің үлесі де 24%-ға жетті. UNEP өкілі Элизабет Марума Мрема бұл мәселені ешбір мемлекет жалғыз шеше алмайтынын, сондықтан халықаралық «экологиялық көпжақтылық» пен бірлескен әрекеттердің аса маңызды екенін атап өтті..

Ереке Базарқұл
Автордың басқа материалдары