Аптаның ең-ең оқиғаларына шолу жасадық, деп хабарлайды Malim.kz.
Өткен аптада Қазақстанда Құрылтай сайлауының соңғы кезеңі басталып, әлемде Таяу Шығыстағы мұнай дағдарысы, Украинадағы соғыс, АҚШ пен Қытайдың жасанды интеллект бәсекесі және Индонезиядағы ірі жер сілкінісі басты тақырыптарға айналды.
Аптаның ең маңызды саяси оқиғасы — Қазақстан
Құрылтай сайлауына бір апта қалды
10–16 тамыз аралығында Қазақстандағы басты саяси тақырыптардың бірі — 23 тамызда өтетін Құрылтай депутаттарының сайлауына дайындық болды. Жаңа Конституция негізінде құрылатын бір палаталы Құрылтайға 145 депутат сайланады. Депутаттардың өкілеттік мерзімі — бес жыл.
Сайлауға жеті саяси партия қатысады. ОСК дерегінше, партиялық тізімдерге барлығы 545 кандидат енгізілген. Партиялық тізімдегі әйелдер, жастар және мүгедектігі бар адамдардың жиынтық үлесі кемінде 30 пайыз болуы тиіс.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы.
Аптаның ең маңызды ұлттық датасы
Абай күні: ұлт руханиятының басты күндерінің бірі аталып өтті
10 тамызда Қазақстанда Абай күні аталып өтті. Бұл дата 2020 жылы Үкімет қаулысымен ресми мерекелік күндер қатарына енгізілген.
Биыл Абай Құнанбайұлының туғанына 181 жыл толды. Елдің әр өңірінде ақынның шығармашылығына арналған әдеби кештер, кітап көрмелері, Абай оқулары және мәдени шаралар ұйымдастырылды.
Дереккөз: Қазақстан Республикасы Үкіметінің нормативтік актілері, Алматы қаласы әкімдігі.
Аптаның ең маңызды спорт жаңалығы
«Qazaqstan Barysy – 2026» жеңімпазы анықталды
16 тамызда Астанада өткен «Qazaqstan Barysy – 2026» халықаралық турнирінің жеңімпазы анықталды. Бас жүлдені маңғыстаулық балуан Жантілек Нұртілепұлы иеленді.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев балуанды жеңісімен құттықтады. Турнир қазақ күресінің халықаралық деңгейдегі беделін арттыруға бағытталған ірі спорттық жобалардың бірі ретінде өтіп келеді.
Дереккөз: Қазақстан Президентінің баспасөз қызметі, Tengrinews.
Аптаның әлемдегі ең ірі табиғи апаты
Индонезияда 7,7 балдық жер сілкінісі болды
15 тамызда Индонезияның шығысында магнитудасы 7,7 болатын жер сілкінісі тіркелді. 16 тамыздағы дерек бойынша қаза тапқандар саны кемінде 53 адамға жетіп, 130-дан астам адам жарақат алған.
Шамамен 5 мың адам эвакуацияланды. Жер сілкінісінен кейін мыңға жуық қайталама дүмпу тіркеліп, құтқару жұмыстарына кедергі келтірді. Жолдардың бір бөлігі опырылған топырақ пен үйінділерден жабылды.
Дереккөз: Reuters.
Аптаның ең қауіпті геосаяси тақырыбы
Ормуз бұғазы әлемдік мұнай нарығын тағы дүрліктірді
Апта ішінде АҚШ пен Иран арасындағы текетірес әлемдік энергетика нарығына тікелей әсер етті. Ормуз бұғазының толыққанды ашылуына қатысты белгісіздік күшейіп, мұнай бағасы бір күнде шамамен 5 пайызға өсті.
Бұғаз арқылы әлемдік мұнай саудасының маңызды бөлігі өтетіндіктен, оның жұмысына қатысты кез келген қауіп мұнай, жанармай және тасымал бағасына қысым жасайды. Апта соңында АҚШ президенті Дональд Трамп Иранға экономикалық қысымды күшейту мәселесін көтерді.
Дереккөз: Reuters.
Аптаның ең ірі соғыс оқиғасы
Украина Ресейге жүздеген дронмен шабуыл жасады
16 тамызға қараған түні Украина Ресей аумағына соғыс басталғалы болған ең ауқымды дрон шабуылдарының бірін жасады.
Ресей Қорғаныс министрлігі ел аумағында 822 украиналық дронның ұсталғанын хабарлады. Мәскеу облысында Wildberries компаниясының қоймасы зақымдалып, бір адам қаза тапты. Украина жағынан жасалған шабуылдар Ресейдің энергетикалық және әскери инфрақұрылымына қысымды күшейту стратегиясының бір бөлігі ретінде қарастырылып отыр.
Дереккөз: Reuters.
Аптаның ең маңызды технологиялық оқиғасы
АҚШ одақтастарына AI таңдауы бойынша қысым жасамақ
Вашингтон Қытай мен АҚШ арасындағы жасанды интеллект жарысында серіктес елдердің қай тараппен бірге жұмыс істейтінін нақтылауға ұмтылып отыр.
Reuters мәліметінше, АҚШ бірқатар мемлекетке америкалық Pax Silica бастамасына қатыса отырып, Қытайдың балама AI құрылымдарына қатар қосылудың үйлеспейтінін жеткізуді жоспарлаған. Бұл мәселе тек жасанды интеллектпен шектелмейді: чиптер, сирек металдар, деректер орталықтары және технологиялық жеткізу тізбектері де бәсекенің бір бөлігіне айналды.
Қазақстанның екі бастамаға да қатысы бар екені назар аудартады: ел Pax Silica құрамына кірсе, Қытай құрған халықаралық жасанды интеллект ұйымына да қосылған.
Дереккөз: Reuters.
Аптаның ең маңызды энергетикалық жаңалығы
Мұнайдан бөлек дизель де қымбаттай бастады
Апта басында АҚШ пен Еуропада дизель бағасы күрт өсті. Бұған Ресей мен Сауд Арабиясындағы мұнай өңдеу нысандарына жасалған шабуылдар және Таяу Шығыстағы энергетикалық жеткізілімдерге қатысты тәуекелдер әсер етті.
Энергетика нарығындағы қысым Қазақстан үшін де маңызды. Себебі мұнай бағасының өзгеруі экспорттық түсімге ғана емес, көлік, логистика және ішкі жанармай нарығына да ықпал етеді.
Дереккөз: Reuters.
Аптаның ең үлкен халықаралық қауіпсіздік оқиғаларының бірі
Ресей дроны НАТО елінің әуе кеңістігінде атып түсірілді
16 тамызда Румыния аумағына кірген дронды Испанияның НАТО миссиясына тиесілі F-18 жойғыш ұшағы атып түсірді.
Румыния Қорғаныс министрлігі дронның Молдова жағынан ел аумағына кіргенін хабарлады. Оның Ресейге тиесілі болуы мүмкін деген болжам айтылғанымен, бұл мәселе бойынша түпкілікті қорытынды жасалған жоқ.
Оқиға Украинадағы соғыстың НАТО елдерінің әуе кеңістігіне қатысты қауіпсіздік тәуекелдерін күшейтіп отырғанын көрсетті.
Дереккөз: Reuters, Румыния Қорғаныс министрлігі.
Аптаның ең күтпеген технологиялық жаңалығы
Apple Қытай нарығына арнайы AI әзірлеп жатыр
Reuters мәліметінше, Apple Қытай нарығына арналған жасанды интеллект моделін әзірлеуде. Жоба Alibaba компаниясымен серіктестік негізінде жүзеге асырылып жатыр.
Бұл қадам АҚШ пен Қытай арасындағы технологиялық шектеулер күшейіп тұрған кезеңде жасалып отыр. Apple үшін Қытай әрі ірі өндірістік база, әрі әлемдегі ең маңызды тұтыну нарықтарының бірі болып қала береді.
Дереккөз: Reuters.
Аптаның ең үлкен мәдени жаңалығы
Бразилияда ұрланған Матисс картиналары табылды
Бразилия полициясы Сан-Паулу кітапханасынан ұрланған француз суретшісі Анри Матисстің сегіз туындысын тапты.
Картиналар бұған дейін ұрланған өнер туындылары қатарында халықаралық іздеуде болған. Оқиға өнер туындыларының заңсыз айналымына қарсы күрестің өзектілігін тағы көрсетті.
Дереккөз: Reuters.
Аптаның ең маңызды Қазақстан–әлем жаңалығы
Қазақстандықтарға Оңтүстік Кореяда заңды жұмыс істеуге жаңа мүмкіндік ашылады
Апта соңында Қазақстан азаматтарының Оңтүстік Кореяда заңды еңбек ету мүмкіндігіне қатысты маңызды ақпарат тарады. 2028 жылдан бастап Қазақстан азаматтарына Кореяның E-9 жұмыс визасы бойынша квота беру мәселесі қарастырылып жатыр.
Бұл бағдарлама зауыттар, ауыл шаруашылығы және қызмет көрсету салаларындағы жұмыс орындарын қамтуы мүмкін. Қазақстан үшін бұл еңбек көші-қонының жаңа бағытын қалыптастыруы ықтимал.
Дереккөз: Orda.kz, The Korea Herald.
Аптаның маңызды цифрлары
145 — жаңа Құрылтайдағы депутаттар саны.
545 — Құрылтай депутаттығына партиялық тізімдерге енгізілген кандидаттар саны.
7,7 — Индонезиядағы жер сілкінісінің магнитудасы.
53 — Индонезиядағы жер сілкінісінен қаза тапқандардың 16 тамыздағы расталған саны.
822 — Ресей тарапы 16 тамыздағы шабуыл кезінде Украинадан ұшырылды деп мәлімдеген дрондар саны.
5% — Ормуз бұғазына қатысты белгісіздік күшейген кезде мұнай бағасының бір күнде өсуі.
КЕЛЕСІ АПТАДА НЕ БОЛАДЫ?
23 тамыз — Қазақстан тарихындағы алғашқы Құрылтай сайлауы.
22 тамыз — тыныштық күні. 23 тамызда ел азаматтары жаңа Конституцияға сәйкес құрылған бір палаталы Құрылтайдың 145 депутаттығын анықтайды. Сайлауға жеті саяси партия қатысады.