Бата – қазақ халқының ежелден келе жатқан рухани дәстүрлерінің бірі. Ақ тілек пен ізгі ниетке құрылған бата дастарқан басында, қуанышты жиындарда, сапар алдында, жаңа қонысқа кіргенде және өмірдің маңызды кезеңдерінде айтылады, деп хабарлайды Malim.kz.
Халқымыз батаны жақсылықтың бастауы, береке мен бірліктің нышаны деп қабылдаған. Үлкен кісілер жастарға ақ жол тілеп, елдің амандығын, отбасының тыныштығын және ұрпақтың бақуатты болуын тілеген.
Төменде дастарқанға, туған күнге, үйлену тойына, балаға, сапарға және басқа да қуанышты сәттерге арналған қазақша бата мен тілектер жинағын ұсынамыз. Бұл сөздерді жағдайға қарай толықтырып немесе ықшамдап айтуға болады.
Қысқа қазақша бата
Әумин десең, маған,
Құдай берсін саған.
Алтыннан болсын жағаң,
Күмістен болсын тағаң.
Оң жағыңнан күн тусын,
Сол жағыңнан ай тусын.
Жолың әрдайым ашық,
Ғұмырың болсын жарық.
Әумин!
Береке берсін басыңа,
Бақыт қонсын қасыңа.
Денің сау, көңілің тоқ,
Өмірің болсын уайымсыз.
Қадамың құтты болып,
Әр күнің қуанышқа толсын.
Әумин!
Алла абырой берсін,
Ақылыңды кемел етсін.
Жолыңды жарық қылып,
Басыңа бақ пен дәулет берсін.
Әумин!
Ақ мол болсын,
Қайғы жоқ болсын.
Дастарқаның кең болып,
Ырыс-несібең көп болсын.
Әумин!
Дастарқанға арналған бата
Дастарқан батасы ас ішер алдында немесе тамақтан кейін айтылады. Батаның мазмұнында үй иесіне алғыс білдіріліп, отбасының ырысы мен берекесі тілінеді.
Дастарқанға арналған дәстүрлі бата
Дастарқаның мол болсын,
Абыройың зор болсын.
Ырыс-дәулетің тасып,
Төрт түлігің сай болсын.
Үйіңнен қонақ үзілмесін,
Қазаның оттан түспесін.
Береке-бірлік орнап,
Жақсылығың еселенсін.
Жегеніміз бойға сіңсін,
Айтқан тілегіміз қабыл болсын.
Әумин!
Ас қайыру батасы
Берген дәміңе береке берсін,
Басыңа мереке берсін.
Дастарханың жиылмасын,
Қуанышың тыйылмасын.
Үйіңе ырыс кіріп,
Жамандық сырт айналсын.
Бала-шағаң аман болып,
Әулетің өркен жайсын.
Әумин!
Қонақта айтылатын бата
Дәм-тұзыңа рақмет,
Ақ ниетіңе рақмет.
Қонақжай шаңырағыңнан
Құт пен береке кетпесін.
Қазан-ошағың майлы,
Дастарқаның әрдайым жайлы болсын.
Қуанышты күндерде
Қайта-қайта бас қосайық.
Әумин!
Қысқа дастарқан батасы
Дәмге береке,
Денге саулық берсін.
Үй иесіне бақ,
Отбасына амандық берсін.
Дастарқанымыздан
Ырыс-несібе арылмасын.
Әумин!
Туған күнге арналған қазақша тілектер
Туған күн иесіне денсаулық, ұзақ ғұмыр, отбасылық бақыт пен еңбегіне табыс тілеуге болады.
Әсерлі туған күн тілегі
Туған күніңіз құтты болсын! Әрбір жаңа жасыңыз жақсылық пен қуанышқа толы болсын. Деніңізге саулық, отбасыңызға амандық, еңбегіңізге береке тілеймін. Армандарыңыз орындалып, алға қойған мақсаттарыңызға жете беріңіз. Жақындарыңыздың ортасында абыройлы, бақытты ғұмыр кешіңіз!
Қысқа туған күн тілегі
Туған күнің құтты болсын! Денің сау, көңілің шат, өмірің ұзақ болсын. Әр күнің қуанышқа, әр жылың жақсылыққа толы болсын!
Үлкен кісіге арналған тілек
Жасыңыз ұзақ, деніңіз сау болсын! Отбасыңыздың ортасында аман-есен жүріп, бала-шағаңыздың қызығын көре беріңіз. Әрдайым төріміздің сәні, ақылымыздың кені болып, ортамызда абыроймен жүре беріңіз!
Әйел адамға арналған туған күн тілегі
Туған күніңізбен құттықтаймын! Жүзіңізден күлкі, жүрегіңізден жылу кетпесін. Отбасыңыз аман, шаңырағыңыз шаттыққа толы болсын. Әр күніңіз гүлдей жайнап, армандарыңыз орындала берсін!
Ер адамға арналған туған күн тілегі
Туған күніңіз құтты болсын! Деніңізге саулық, отбасыңызға амандық, жұмысыңызға табыс тілеймін. Мәртебеңіз биіктеп, абыройыңыз арта берсін. Әр бастаған ісіңіз сәтті аяқталып, мерейіңіз үстем болсын!
Тойға арналған қазақша бата
Тойда айтылатын батада қуаныш иелерінің бақыты, әулеттің бірлігі және шаңырақтың берекесі тілінеді.
Тойларың тойға ұлассын,
Қуаныштарың мол болсын.
Шаңырақтарың биік,
Керегелерің кең болсын.
Қазан-ошақтарыңнан от кетпей,
Дастархандарыңнан дәм кетпесін.
Ағайындарың тату,
Абыройларың асқақ болсын.
Бұл қуаныш баршаңа
Құт-береке әкелсін.
Әумин!
Той иелеріне арналған тілек
Той құтты болсын! Шаңырақтарыңыздан шаттық пен күлкі арылмасын. Қуаныштарыңыз еселеніп, жақсылықтарыңыз жалғаса берсін. Ағайын-туыстың ортасында абыройлы болып, мерейлеріңіз әрдайым үстем болсын!
Жас жұбайларға арналған бата мен тілек
Үйлену тойына арналған бата
Ақ отауларың құтты болсын,
Шаңырақтарың биік болсын.
Керегелерің кең болып,
Босағаларың берік болсын.
Бір-біріңе тірек болып,
Қуаныш пен қайғыны бірге бөлісіңдер.
Махаббаттарың мәңгі,
Сыйластықтарың берік болсын.
Ұрпақтарың өнегелі,
Өмірлерің берекелі болсын.
Қосылған қадамдарыңа
Алла бақ пен баян берсін.
Әумин!
Жас жұбайларға қысқа тілек
Шаңырақтарың биік, босағаларың берік болсын! Бір-біріңе деген сүйіспеншілік пен құрметтерің жыл өткен сайын арта берсін. Ұзақ әрі бақытты ғұмыр кешіп, ұрпақтарыңның қызығын бірге көріңдер!
Қыз ұзатуға арналған тілек
Қадамың құтты болсын, қарағым! Барған жеріңе сыйлы болып, жаңа отбасыңа бақ пен береке алып бар. Ақ босағаң берік, шаңырағың шаттыққа толы болсын. Жүзіңнен күлкі, жүрегіңнен қуаныш кетпесін!
Келінге арналған бата
Ақ босағаң аттаған
Қадамың құтты болсын.
Барған еліңе сіңімді,
Ағайынға жағымды бол.
Үлкенді сыйлап,
Кішіні құрметте.
Шаңырағыңа құт қонып,
Өмірің бақытқа толсын.
Әумин!
Сәбиге және балаға арналған бата
Жаңа туған сәбиге арналған бата
Бауы берік болсын,
Өмір жасы ұзақ болсын.
Дені сау, ақылы дана,
Мінезі көркем болсын.
Еліне қызмет ететін,
Жұртына пайдасы тиетін
Азамат болып өссін.
Ата-анасының қуанышы,
Әулетінің мақтанышы болсын.
Әумин!
Балаға арналған қысқа бата
Талабың таудай болсын,
Қанатың талмайтын болсын.
Ақылың асқан,
Өнерің тасқан болсын.
Ата-анаңның үмітін ақтап,
Еліңе адал қызмет ет.
Әумин!
Тұсаукесерге арналған бата
Қадамың құтты болсын,
Жолың әрдайым ашық болсын.
Сүрінбей алға басып,
Биік белестерге жет.
Ақ жолдан тайма,
Жамандыққа жолама.
Ата-анаңа қуаныш,
Еліңе мақтаныш бол.
Әумин!
Сүндет тойға арналған тілек
Сүндет той құтты болсын! Балаңыз дені сау, ақылды, білімді және иманды азамат болып өссін. Ата-анасының үмітін ақтап, елге қызмет ететін абыройлы азамат болсын!
Мектепке барған балаға тілек
Мектеп табалдырығын аттаған қадамың құтты болсын! Оқуың озат, тәртібің үлгілі болсын. Ұстаздарыңның білімін бойыңа сіңіріп, ата-анаңның мақтанышына айнал. Білім жолындағы сапарың сәтті болсын!
Жолға шығарда айтылатын бата
Жолаушыға ақ жол тілеп, сапарының қауіпсіз әрі сәтті болуын сұрау – қазақтың ізгі дәстүрлерінің бірі.
Жолың болсын, жолаушым,
Жолдасың болсын Қыдыр ата.
Алдыңнан ақ күн туып,
Сапарың болсын берекелі.
Аман барып, сау қайт,
Жол азабын көрмей қайт.
Басқан қадамың құт болып,
Бастаған ісің оң болсын.
Әумин!
Қысқа сапар тілегі
Сапарың сәтті, жолың ашық болсын! Аман барып, сау қайт. Алдыңнан тек жақсы адамдар кездесіп, бастаған ісің берекелі болсын!
Алыс сапарға арналған тілек
Жолың жеңіл, сапарың сәтті болсын. Жаратқан әр қадамыңды қорғап, амандықпен барып-қайтуыңды нәсіп етсін. Жақсы жаңалықпен, мол табыспен елге орал!
Жаңа қонысқа арналған бата
Қоныстарың құтты болсын,
Керегелерің кең болсын.
Шаңырақтарың биік,
Босағаларың берік болсын.
Бұл үйден күлкі кетпесін,
Дастарқаннан дәм кетпесін.
Қонақтарың жиі келіп,
Қуаныштарың көп болсын.
Үйлеріңе құт қонып,
Ырыс-несібе молайсын.
Әумин!
Қоныс тойға арналған қысқа тілек
Жаңа қоныстарыңыз құтты болсын! Үйлеріңізге құт-береке, отбасыңызға амандық тілеймін. Осы шаңырақта тек бақытты сәттер мен қуанышты күндер көп болсын!
Жаңа жұмысқа арналған тілек
Жаңа қызметіңіз құтты болсын! Еңбегіңіз жемісті, бастамаларыңыз сәтті болсын. Әріптестеріңіздің құрметіне бөленіп, абыройыңыз бен беделіңіз арта берсін. Биік белестерді бағындырып, мол табысқа жете беріңіз!
Қызметі өскен адамға тілек
Жаңа лауазымыңыз құтты болсын! Сізге артылған сенімді абыроймен ақтап, ел игілігі жолында жемісті еңбек ете беріңіз. Мәртебеңіз биіктеп, еңбегіңіздің нәтижесі мол болсын!
Үй немесе көлік алған адамға тілек
Үй алған адамға
Жаңа үйіңіз құтты болсын! Шаңырағыңыз шаттыққа, дастарханыңыз молшылыққа толы болсын. Бұл үйде тек қуанышты жаңалықтар айтылып, бақытты күндер көп болсын!
Көлік алған адамға
Көлігіңіз құтты болсын! Жолда апаттан, тіл-көзден сақтасын. Темір тұлпарыңыз тек жақсылыққа қызмет етіп, сапарларыңыз әрдайым сәтті болсын!
Наурызға арналған бата
Ұлыс оң болсын,
Ақ мол болсын.
Қайда барсаң жол болсын,
Құт-береке мол болсын.
Жаңа жыл жақсылығымен келіп,
Ел тыныш, жұрт аман болсын.
Әр шаңырақта шаттық,
Әр жүректе үміт болсын.
Наурыз берекесін беріп,
Жақсылыққа бастасын.
Әумин!
Наурыз мерекесіне арналған тілек
Ұлыстың ұлы күні құтты болсын! Наурыз әр шаңыраққа құт, береке және молшылық әкелсін. Еліміз тыныш, халқымыз аман болып, жаңа жылда барлық игі тілектер орындалсын!
Рамазан айына арналған тілек
Қасиетті Рамазан айы құтты болсын! Ұстаған оразаңыз, жасаған дұғаңыз бен ізгі амалдарыңыз қабыл болсын. Отбасыңызға амандық, шаңырағыңызға береке, жүрегіңізге тыныштық тілеймін!
Ауызашарға арналған бата
Ұстаған оразаларыңыз қабыл болсын,
Дұға-тілектеріңіз қабыл болсын.
Берген дәміңізге береке кіріп,
Шаңырағыңыздан құт арылмасын.
Жаратқан баршаңызға
Денсаулық пен амандық берсін.
Әумин!
Емтихан тапсыратын адамға тілек
Емтиханың сәтті өтсін! Білгенің алдыңнан шығып, барлық сұраққа дұрыс жауап бер. Еңбегің ақталып, қалаған нәтижеге қол жеткіз. Саған сәттілік пен сенімділік тілеймін!
Оқуға түскен адамға тілек
Оқуға түсуің құтты болсын! Білім жолындағы қадамың сәтті болып, таңдаған мамандығыңның білікті иесі атан. Студенттік өмірің қызықты, жетістіктерің мол болсын!