Malim.kz
Қоғам

Шешімдердің ашықтығы мен партиялардың жауапкершілігі: Ричард Спунер жаңа Құрылтай туралы

Арман Қайыпхан
Фото: caspianpolicy.org

Бір палаталы Құрылтайға көшу Қазақстанның унитарлық мемлекеттік құрылымы мен елдің барлық өңірінде қолданылатын бірыңғай заңнама жүйесіне сай келеді, деп хабарлайды Malim.kz.

Америкалық сарапшы Ричард Спунердің пікірінше, саяси реформалар шешім қабылдау үдерісінің ашықтығын арттыруға және саяси партиялардың жауапкершілігін күшейтуге де бағытталған.

23 тамызға белгіленген сайлау нәтижесінде жаңа бір палаталы Құрылтайдың құрамы анықталады. Сайланған депутаттар заң шығару рәсімдерінің айқындығы мен саяси күштердің қабылданған шешімдер үшін жауапкершілігі ерекше мәнге ие болатын жаңартылған парламенттік жүйеде жұмыс істейді.

АҚШ-тағы Каспий саяси орталығы консультативтік кеңесінің мүшесі Ричард Спунер Қазақстандағы саяси реформаларға пікір білдіре отырып, өзара байланысты бірнеше маңызды бағытқа тоқталды. Атап айтқанда, ол бір палаталы парламентке көшуді, мемлекеттік басқарудың ашықтығын арттыруды және саяси партиялардың рөлін күшейтуді атап өтті.

Сарапшының бағалауынша, енгізілген өзгерістер өкілеттіктер мен жауапкершілікті анағұрлым түсінікті бөлуге мүмкіндік береді. Бір палаталы Құрылтайда заң жобаларын қарау мен қабылдаудың негізгі кезеңдері бір ғана өкілді органда жүзеге асырылады. Бұл қоғамға депутаттардың қандай шешімдер қабылдап жатқанын және сол шешімдер үшін қандай саяси күштер жауапты екенін анық көруге мүмкіндік береді.

Бұл ретте ашықтық тек парламент жұмысының жариялылығымен ғана шектелмейді, сонымен қатар шешім қабылдау тетігінің түсінікті болуын да қамтиды. Азаматтар саяси партиялардың ұстанымдарын бағалап, олардың мәлімдемелерін кейінгі іс-әрекеттерімен салыстыра алуы және нақты заңнамалық бастамалар үшін кімнің жауапты екенін түсінуі қажет.

Ричард Спунер партиялардың жауапкершілігінің арта түсетініне де ерекше тоқталды. Жаңа Құрылтай жағдайында саяси күштер тек сайлауға қатысып, өз бағдарламаларын ұсынумен шектелмей, мәлімдеген ұстанымдарын парламенттегі нақты жұмысымен дәлелдеуі тиіс.

Мұндай тәсіл сайлауалды бағдарламалардың мазмұнына деген талапты күшейтеді. Партиялар мен олардың депутаттарының қабылдаған шешімдері қоғам үшін айқынырақ көрінеді, ал парламент қызметінің нәтижелері сайлаушыларға әрбір саяси күштің өз ұстанымына қаншалықты берік екенін бағалауға мүмкіндік береді. Осылайша, партиялардың жауапкершілігі сайлауалды науқанмен ғана шектелмей, Құрылтайдың бүкіл жұмыс кезеңін қамтиды.

Арман Қайыпхан
Автордың басқа материалдары