Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот (ЕСПЧ) 2016 жылғы сәуірде Таулы Қарабақтағы қақтығыстар кезінде қаза тапқан армян әскериіне қатысты Әзербайжанды азаптау қолданғаны үшін кінәлі деп таныды. 18 маусым, бейсенбі күні жарияланған шешімінде Страсбургтегі сот Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияның өмір сүру құқығын, сондай-ақ азаптауға және адамгершілікке жатпайтын қарым-қатынасқа тыйым салуды бекітетін 2 және 3-баптарының бұзылғанын көрсетті.
ЕСПЧ-ге шағымды қаза тапқан әскери қызметкердің ата-анасы мен әпкесі берген (оның аты-жөні аталмайды). Ол халықаралық деңгейде мойындалмаған Таулы Қарабақ Республикасының (ТҚР) «армиясында» командир болған. ТҚР «билігі» жүргізген тергеу мен армяндық сарапшының сот-медициналық қорытындысына сәйкес, әскери қызметкердің жүк көлігі тұтқынға түскеннен кейін ауыр жарақат алған. Іс материалдарында оның қолдары тірі кезінде шабылып, кейін басы кесілгені айтылған.
Әзербайжан қаза тапқан әскери қызметкердің отбасына 90 мың еуро төлеуге міндеттелді
Сот шешіміне сәйкес, Әзербайжан қаза тапқан адамның ата-анасына моральдық шығынды өтеу үшін 60 мың еуро, ал оның әпкесіне 30 мың еуро төлеуі тиіс. Сонымен қатар ЕСПЧ талапкерлерге сот шығындары мен басқа да шығыстарды өтеу үшін 14 210 еуро көлемінде өтемақы тағайындады.
Қазіргі уақытта ЕСПЧ осындай айыптаулар қамтылған тағы 21 шағымды қарастырып жатыр. 2016 жылғы сәуірдегі Таулы Қарабақтағы төрт күндік соғыстан кейін қаза тапқандардың мәйіттері тараптарға қайтарылған. AFP агенттігінің мәліметінше, олардың кейбірінің денелері қорланған күйде болған.
Бакудің әскери операциясы және армяндардың Таулы Қарабақтан кетуі
ТҚР 1991 жылдан бері өмір сүрді. Бұл «республиканы» БҰҰ-ға мүше бірде-бір мемлекет, соның ішінде Армения да ресми түрде мойындаған жоқ. Дегенмен Армения оған шамамен отыз жыл бойы әскери және экономикалық қолдау көрсетіп келді.
Әзербайжан 2023 жылғы қыркүйекте жүргізілген әскери операция барысында Таулы Қарабаққа толық бақылау орнатты. Кеңес Одағы ыдырағанға дейін бұл өңір Әзербайжан КСР құрамындағы автономиялық аймақ мәртебесіне ие болған. Армян тарапының мәліметінше, әскери операция салдарынан жүздеген адам қаза тауып, тағы жүздегені жараланған. Кейінгі апталарда 100 мыңнан астам армян Таулы Қарабақты тастап кеткен.
Өзін-өзі жариялаған Таулы Қарабақ Республикасы 2024 жылғы 1 қаңтарда өмір сүруін тоқтатты. Сол жылдың сәуір-маусым айларында Ресей өңірден өз «бітімгерлерін» шығарды.