- Б.з.д. 356 жылы ежелгі дүниенің жеті кереметінің бірі Эфестегі Артемида ғибадатханасы отқа оранды. Антикалық тарихшылардың жазуынша, Герострат есімді адам өз атын тарихта қалдыру үшін ғибадатхананы әдейі өртеген.
Билік оның есімін атауға тыйым салғанымен, нәтиже керісінше болды. Бүгінде әлемнің көптеген тілінде «геростраттық даңқ» деген тіркес кез келген жолмен атаққа ұмтылуды білдіреді. Бұл оқиға адам психологиясы мен өркениет тарихында ерекше орын алады.
- 365 жыл. Александрияны жойқын цунами жайлады. Крит аралы маңында өте қуатты жер сілкінісі болып, оның артынан Жерорта теңізін алапат цунами басты. Толқындар Мысырдағы Александрия қаласын, Ливия мен Грекия жағалауларын қиратып өтті.
Тарихшылар мен геологтардың бағалауынша, бұл - антикалық дәуірдегі ең жойқын табиғи апаттардың бірі. Кейінгі ғасырларда дәл осы апат сейсмология ғылымында бірнеше рет зерттеу нысанына айналды.
- 1861 жыл. АҚШ-та Азамат соғысының алғашқы шешуші шайқасы өтті.
АҚШ тарихындағы алғашқы ірі қақтығыс Булл-Ран (Манассас) шайқасы дәл 21 шілдеде өткен. Солтүстік әскері соғысты тез аяқтауды ойлаған еді. Алайда оңтүстіктің жеңісі төрт жылға созылған қанды соғыстың басталғанын көрсетті.
Бұл шайқас Америка тарихындағы бетбұрыс саналады. Соғыста кейін 600 мыңнан астам адам қаза тауып, елдің саяси болашағы түбегейлі өзгерді.
- 1954 жыл. Вьетнам екі мемлекетке бөлінді.
Женева келісімдерінің қорытындысы бойынша 21 шілдеде Вьетнам уақытша Солтүстік және Оңтүстік Вьетнам болып бөлінді.
Уақытша шешім ретінде қабылданған бұл келісім кейін әлемді дүр сілкіндірген Вьетнам соғысына алып келді. Қырғи-қабақ соғыстың ең ірі майдандарының бірі дәл осы шешімнен бастау алды.
- 1960 жыл. Әлемдегі тұңғыш әйел премьер-министр қызметіне кірісті
Шри-Ланкада Сиримаво Бандаранаике премьер-министр қызметіне кірісіп, демократиялық жолмен сайланған әлемдегі алғашқы әйел үкімет басшысы атанды.
Бұл оқиға жаһандық саясаттағы әйелдердің рөлін өзгерткен маңызды белес ретінде бағаланады. Кейін көптеген мемлекеттерде әйелдердің жоғары мемлекеттік қызметке келуіне жол ашқан символдық оқиға болды.
- 1961 жыл. АҚШ-тың екінші астронавты ғарышқа ұшты.
Гас Гриссом Liberty Bell 7 кемесімен суборбиталық ұшу жасап, америкалық ғарыш бағдарламасының келесі маңызды кезеңін жүзеге асырды.
Бұл миссия бірнеше жылдан кейін адамды Айға жеткізген Apollo бағдарламасының техникалық негізін қалыптастыруға ықпал етті.
- 1969 жыл. Адамзат Ай бетімен алғаш жүрді.
21 шілде күні UTC уақыты бойынша Нил Армстронг Ай бетіне алғашқы қадам басты. Артынша оған Базз Олдрин қосылды.
Бұл оқиға ғылымдағы ғана емес, жалпы адамзат өркениетіндегі ең ұлы жетістіктердің бірі саналады. Айға қону компьютерлік технологиялардың, байланыс жүйелерінің және материалтанудың дамуына орасан серпін берді. (АҚШ-та бұл сәт жергілікті уақытпен 20 шілде кешінде болғандықтан, екі дата қатар қолданылады.)
- 1970 жыл. Асуан бөгеті толық пайдалануға берілді.
11 жыл салынған Нілдегі Асуан су бөгеті ресми түрде аяқталды.
Бөгет Египеттің энергетикасын күшейтіп, ауыл шаруашылығын дамытуға мүмкіндік берді. Сонымен бірге экологияға әсері жөніндегі пікірталастардың да басты мысалдарының біріне айналды.
- 1983 жыл. Жердегі ең төмен температура тіркелді
Антарктикадағы кеңестік «Восток» станциясында –89,2°C температура өлшенді.
Бұл көрсеткіш әлі күнге дейін Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым мойындаған Жер бетіндегі ең төмен табиғи температура болып саналады.
- 2011 жыл. Ғарыш кемелері дәуірі аяқталды.
Atlantis кемесі STS-135 миссиясынан оралып, NASA-ның 30 жылға созылған Space Shuttle бағдарламасы ресми аяқталды. 1981 жылдан бері ұшқан шаттлдар 135 миссия орындап, Халықаралық ғарыш станциясының құрылуына шешуші үлес қосты.
Қазақстан. 21 шілде
1917 жыл Орынбордағы І Жалпықазақ съезі «Алаш» партиясын құру туралы тарихи шешім қабылдады. Бұл қазақтың тұңғыш ұлттық саяси ұйымының құрылуына негіз болды. Суретте - сол жиынға қатысқан тарихи қайраткерлер.
- 1958 жыл. Қазақ мемлекеттік симфониялық оркестрі құрылды. Ұжым кейін еліміздің академиялық музыка өнерінің жетекші оркестрлерінің біріне айналды.
- 2007 жылы Тараздағы қазба жұмыстары кезінде Қазақстандағы исламның ерте кезеңіне жататын көне мешіттің қалдықтары анықталды.