Әлем
1776 жыл - Бруклин шайқасы өтті. АҚШ тәуелсіздігі үшін соғыс кезінде британ әскері Джордж Вашингтон бастаған америкалық әскерді Лонг-Айлендте жеңді. Бұл соғыстағы америкалықтардың ең ірі жеңілістерінің бірі болды. Вашингтон әскері қоршауға түсудің алдында Манхэттенге шегінуге мәжбүр болды.
1783 жыл - Парижде алғашқы сутекті аэростаттардың бірі сынақтан өтті. Ағайынды Робер бастаған француз өнертапқыштары сутек толтырылған аэростатты ұшырып, әуе кеңістігін игеру тарихындағы маңызды қадамдардың бірін жасады. Бұл кезең кейін адамзаттың басқарылатын әуе көлігіне көшуіне жол ашқан тәжірибелермен тұспа-тұс келді.
1875 жыл - галлий элементі ашылды. Француз химигі Поль-Эмиль Лекок де Буабодран спектроскопиялық зерттеу арқылы жаңа химиялық элементті анықтады. Оның ашылуы Дмитрий Менделеевтің периодтық жүйесі жарияланғаннан кейін көп ұзамай жүзеге асып, ғылым тарихында периодтық заңның болжамдық күшін дәлелдеген әйгілі мысалдардың біріне айналды.
1883 жыл - Кракатау жанартауының алапат атқылауы шарықтау шегіне жетті. Индонезиядағы Кракатау жанартауы 27 тамызда бірнеше аса қуатты жарылыспен атқылап, оның салдарынан алып цунамилер пайда болды. Ява мен Суматра жағалауларында шамамен 36 мың адам қаза тапты. Жарылыстың дыбысы мыңдаған шақырым қашықтықтан естілген. Кракатаудың атқылауы табиғи апаттар тарихындағы ең жойқын оқиғалардың бірі саналады.
1894 жыл - АҚШ-та табыс салығына қатысты маңызды заң қабылданды. Конгресс қабылдаған Уилсон-Горман тарифтік актісінде табысқа салынатын салық қарастырылды. Кейін АҚШ Жоғарғы соты бұл салықтың конституцияға сәйкестігіне қатысты норманы жойды. Оқиға АҚШ-та федералдық табыс салығы жүйесінің қалыптасу тарихындағы маңызды кезеңдердің бірі болды.
1916 жыл - Румыния Бірінші дүниежүзілік соғысқа кірді. Румыния Австро-Венгрияға соғыс жариялап, Антанта жағына шықты. Румыния армиясының Трансильванияға кіруі соғыстың Шығыс майданындағы жағдайды күрделендірді.
1928 жыл - Келлог-Бриан пактіне қол қойылды. Парижде АҚШ, Франция, Германия, Ұлыбритания, Италия, Жапония және басқа мемлекеттер соғысты ұлттық саясат құралы ретінде пайдаланудан бас тарту жөніндегі халықаралық келісімге қол қойды. Пакт кейін халықаралық құқықта соғысты заңсыз деп тану идеясының қалыптасуына ықпал етті.
1945 жыл - Вьетнамдағы Тамыз революциясы шешуші кезеңге жетті. 27 тамызда Вьетнамды азат ету комитеті Уақытша үкіметке айналды. Бірнеше күннен кейін Хо Ши Мин елдің тәуелсіздігін жариялады. Бұл Үндіқытайдағы отарсыздану үдерісінің аса маңызды кезеңдерінің бірі болды.
1955 жыл - «Гиннестің рекордтар кітабының» алғашқы басылымы жарық көрді. Алғашқы кітап 27 тамызда Ұлыбританияда жарыққа шықты. Кейін ол әлемдегі ең танымал анықтамалық басылымдардың біріне айналып, түрлі рекордтарды тіркейтін халықаралық бренд қалыптасты.
1962 жыл - «Mariner 2» Венераға жол тартты. NASA ұшырған аппарат адамзат тарихындағы алғашқы толық сәтті планетааралық миссияға айналды. Ол 1962 жылғы желтоқсанда Венераға жақындап, планетаның температурасы, атмосферасы және ғарыштық ортасы туралы маңызды ғылыми деректер жіберді.
1964 жыл - «Mary Poppins» фильмінің тұсаукесері өтті. Уолт Дисней студиясының әйгілі мюзиклі Лос-Анджелесте алғаш көрсетілді. Джули Эндрюс пен Дик Ван Дайк ойнаған фильм кейін әлемдік кино классикасына айналды.
1979 жыл - Луис Маунтбеттен қаза тапты. Ұлыбританияның әскери және мемлекеттік қайраткері, Үндістанның соңғы вице-королі Маунтбеттен Ирландия жағалауында яхтасында болған жарылыстан қаза тапты. Шабуылды Ирландия республикалық армиясы ұйымдастырған. Оқиға Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландия қақтығысының тарихындағы ең резонансты террорлық шабуылдардың бірі болды.
1982 жыл - Рикки Хендерсон бейсболдағы тарихи рекордты жаңартты. Oakland Athletics ойыншысы бір маусымда ұрланған базалар саны бойынша Лу Броктың рекордын жаңартты. Хендерсон кейін сол маусымды 130 ұрланған базамен аяқтады.
1991 жыл - Молдова тәуелсіздігін жариялады. КСРО ыдырауы қарсаңында Молдова парламенті 27 тамызда тәуелсіздік декларациясын қабылдады. Бұл күн қазір Молдованың Тәуелсіздік күні ретінде аталып өтеді.
2003 жыл - Марс Жерге өте жақын келді. 27 тамызда Марс пен Жердің арақашықтығы шамамен 55,8 млн шақырым болды. Бұл - астрономиялық тұрғыдан сирек болатын жақындаулардың бірі. Оқиға бүкіл әлемдегі әуесқой астрономдардың Марсты бақылауға деген қызығушылығын арттырды.
2008 жыл - Барак Обама АҚШ президенттігіне Демократиялық партияның ресми кандидаты болды. Денвердегі партия съезінде Обама ресми түрде президенттікке ұсынылды. Ол АҚШ тарихында ірі екі партияның бірінен президенттікке ұсынылған алғашқы қара нәсілді кандидат атанды.
2011 жыл - «Айрин» дауылы АҚШ-тың шығыс жағалауына соқты. Дауыл бірнеше штатта су тасқыны мен инфрақұрылымның бұзылуына себеп болды. Табиғи апат салдарынан ондаған адам қаза тауып, экономикалық шығын миллиардтаған долларға жетті.
Қазақстан
1928 жыл - Қазақстандағы жаппай тәркілеу науқанының құқықтық негізі қаланды. 27 тамызда Қазақ АКСР Орталық Атқару Комитеті мен Халық Комиссарлары Кеңесінде ірі бай шаруашылықтарының мал-мүлкін тәркілеу және оларды жер аудару жөніндегі қаулы қабылданды. Қаулы бойынша көшпелі аудандарда 400-ден астам, жартылай көшпелі аудандарда 300-ден астам, отырықшы аудандарда 150-ден астам малы бар шаруашылықтар тәркілеуге жатқызылды. Бұрынғы сұлтандар мен хандардың ұрпақтары да нысанаға алынды.
1928 жыл - кәмпеске Қазақстан ауылындағы кейінгі әлеуметтік-экономикалық күйзелістердің басталуына ықпал етті. Тәркілеу науқаны дәстүрлі шаруашылық құрылымын бұзып, одан кейінгі күштеп ұжымдастыру мен отырықшыландыру саясатына жол ашты. Қазақстан тарихындағы бұл кезең кейінгі ашаршылық пен жаппай босқыншылықтың алғышарттарымен тығыз байланысты.
1992 жыл - Қазақстан мен Әзербайжан дипломатиялық қатынас орнатты. Екі тәуелсіз мемлекет арасындағы дипломатиялық байланыстар 27 тамызда ресми түрде орнатылды. Бұл Қазақстанның тәуелсіздік алғаннан кейін Кавказ елдерімен сыртқы саяси байланыстарын қалыптастырудағы маңызды қадамдардың бірі болды.
1992 жыл - Қазақстан мен Армения дипломатиялық қатынас орнатты. Қазақстан мен Армения арасындағы дипломатиялық байланыс та дәл 27 тамызда белгіленді. Осылайша Қазақстан тәуелсіздігінің алғашқы жылында Кавказдың екі маңызды мемлекетімен ресми дипломатиялық арнасын қалыптастырды.
1992 жыл - Алматыда Таулы Қарабақ мәселесін реттеу жөніндегі келіссөздер өтті. 27 тамызда Алматыда Қазақстанның бастамасымен Қазақстан, Әзербайжан және Армения сыртқы істер министрлерінің үшжақты кездесуі басталды. Келіссөздер қарулы қақтығысты тоқтатуға бағытталды. Кейін тараптар әскери әрекеттерді тоқтатуға дайын екенін растайтын меморандум қабылдады. Бұл тәуелсіз Қазақстанның алғашқы жылдардағы халықаралық бітімгерлік бастамаларының бірі болды.
1999 жыл - Қазақстандық заңгер ғалымдар алғаш рет ордендермен марапатталды. 27 тамызға қатысты тарихи күнтізбеде Қазақстан тарихындағы белгілі заңгер ғалымдар Юрий Басин, К.А. Колпаков, Ғ.С. Сапарғалиев және Н.А. Шайкеновтің ордендермен марапатталғаны атап көрсетіледі. Бұл отандық құқық ғылымының өкілдерін мемлекеттік деңгейде бағалаудың маңызды мысалдарының бірі болды.
2001 жыл - Қазақстан тәуелсіздігінің 10 жылдығына арналған мерекелік медаль белгіленді. Медаль мемлекеттіліктің қалыптасуы мен егемендіктің нығаюына үлес қосқан азаматтарды марапаттауға арналды. Бұл дерек Қазақстан Республикасының Ұлттық архивінің 2026 жылғы естелік даталар күнтізбесіне енгізілген.
Дереккөздер:
Қазақстан Республикасының Ұлттық архиві, Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі, «Қазақстан тарихы» порталы (e-history.kz), NASA, NASA History Program Office, БҰҰ Құқықтық мәселелер жөніндегі басқармасы, Associated Press, HISTORY, Kazinform, Guinness World Records.