Халық жазушысы Әбдіжәміл Нұрпейісов өмірден өтті

Романдары әлемнің бірнеше тіліне аударылған.

Олжас Қасым

  • 05.02.2022

98 жасында Қазақстанның Еңбек Ері, КСРО және ҚР Мемлекеттік сыйлықтарының лауреаты, Қазақстанның Халық жазушысы Әбдіжәміл Нұрпейісов дүниеден озды. Қаламгер  Қызылорда облысы, Арал ауданы, Құланды ауыл кеңесіне қарасты Үшкөң ауылында 1924 жылы 22 қазанда дүниеге келген.
1942–1945 жж. Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан. 1956 жылы Мәскеудегі М.Горький атындағы Әдебиет институтын бітірген, 1962–1964 жж. «Жұлдыз» журналының бас редакторы болды. 1992 жылдан халықаралық Қазақ ПЕН клубының президенті, 2000 жылдан «Таң-Шолпан» журналы редакторлар кеңесінің төрағасы. 
          Әдебиетке 1947 жылдан араласа бастады. Тұңғыш шығармасы – Ұлы Отан соғысы тақырыбына арналған «Курляндия» романы 1950 жылы жарық көрді. Бұл шығармасы үшін жазушыға Жамбыл атындағы республикалық сыйлық берілді. «Курляндия» романын кейіннен өңдеп, толықтырып, 1958 жылы «Күткен күн» деген атпен қайта жариялады. «Қан мен тер» трилогиясы (1-кітап – «Ымырт», 1961; 2-кітап – «Сергелдең», 1964; 3-кітап – «Күйреу», 1970) және «Сең» (1983), «Соңғы парыз» (1999) романдары дүние жүзі халықтарының көптеген тілдеріне аударылған. 
           «Қан мен тер» романы бойынша жасалған инсценировкасы М.Әуезов атындағы академиялық қазақ драма театрының (1974 жылдан) репертуарынан тұрақты орын алды, экранға шығарылды. «Соңғы парыз» роман-дилогиясы – әлеуметтік-психологиялық шығарма. Дилогияда Арал теңізінің апатқа ұшырау хикаясы нақты суреттелген. Шығармада экология, табиғат пен адам арақатынасын толғаған қаламгер оқырмандарды рухани-адамгершілік мұраттарға жетелейді. Таңдамалы әдеби-сын мақалалары «Толғау» (кейіннен «Жүрегі толы жыр еді») деген атпен қазақ және орыс тілдерінде жеке кітап боп шықты (1972), 1985 жылы «Ақбидай туралы аңыз» атты очерктер жинағы жарық көрді. 
            А.П.Чеховтың, А.М.Горькийдің, Назым Хикметтің, испан жазушысы А.Кэсонның шығармаларын қазақ тіліне аударған.  
         КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1974). 2001 жылы Мәскеудегі Халықаралық Әдеби қордың «За честь и достоинство», 2003 жылы Халықаралық М.Шолохов атындағы сыйлықтардың лауреаты атанды. Қызыл Жұлдыз, Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі», «Халықтар достығы» (1984), «Отан» (1994) ордендерімен және медальдармен, РСФСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет Грамотасымен марапатталған. 1985 жылы Қазақ КСР Халық жазушысы құрметті атағы берілді. Жазушының отбасына, туған-туысқандарына, жалпы қаламгерлер қауымына қайғырып көңіл айтамыз.  

 

Байланысты жаналықтар

Жазу мен адамгершілік

09.10.2020

Софы СМАТАЕВ. Неткен шексіз қазақта шыдам деген

01.03.2021

Жұмабай Шаштайұлы: «Ескіруді ескермейтін ұлтқа айналып барамыз»

08.10.2020

Жазушы Аягүл Мантайдың өліміне қатысты қылмыстық іс қозғалды

30.07.2021

"Арсыз адам өліктен де жаман". Сервантестің нақыл сөздері

08.03.2022

Шаштайұлының стихиясы

09.10.2020
MalimBlocks
Жазу мен адамгершілік

Софы СМАТАЕВ. Неткен шексіз қазақта шыдам деген

Жұмабай Шаштайұлы: «Ескіруді ескермейтін ұлтқа айналып барамыз»

Жазушы Аягүл Мантайдың өліміне қатысты қылмыстық іс қозғалды

"Арсыз адам өліктен де жаман". Сервантестің нақыл сөздері

Қайғырған адамның жалғыз дауасы – қасіретін бөлісетін жанның болуы.

Шаштайұлының стихиясы