"Ханституция" vs Конституция: Жапаров Ақаев пен Бакиевтің ізін жалғай ма?

Есдәулет Қызырбекұлы

  • 13.04.2021

Сәуірдің 11-і күні Қырғызстанда Конституцияны өзгертуге байланысты жалпы халықтық референдум өтті. Оған дауыс беруге құқылы азаматтардың 37, 8 пайызы (1 336 743 адам) қатысты. Олардың 79,24 % Ата заңға түзетулер енгізуді қолдаса, 13, 65 % қарсы дауыс берген. Осылайша, айыр қалпақты ағайын Орта Азиядағы президенттік республикалар клубына қайтып оралды.

Халықаралық сарапшылар парламент сайлауынан кейінгі бүліктен соң билік басына келген Садыр Жапаров Конституцияны өзгерту арқылы, елден кетуге мәжбүр болған экс-президенттер Асқар Ақаев пен Құрманбек Бакиевтің ізін жалғауы мүмкін дейді. Себебі түзетулер енгізіліп, референдум арқылы бекітілген Ата заң сол кездегі Конституцияға ұқсайды.

Бірақ, Садыр Жапаровтың өзі бұл пікірмен келіспейді. Ол бұған дейін, конституциялық реформасыз жемқорлықпен күресу мүмкін емес екенін айтып, «не себепті бүкіл әлемде ел кеденнен пайда табады, ал бізде жоқ?» деп сұрақ қойып, оған өзінше жауап іздеген. Бұған қоса ол, осыған дейін болған Ата заңдар өзге мемлекеттерден көшірілгенін, бұл жолғы Конституцияны 100 % қырғызстандық мамандар дайындағанын айтқан. Бір қызығы, Қырғызстан 2010 жылдан бастап онсыз да парламенттік басқарудан президенттік басқару жүйесіне көшкен.

Қырғызстанда жаңа Конституцияның қабылдануының заңдық негізіне күмән келтіретіндер де аз емес. Олар 28 ақпанда өкілеттік мерзімі аяқталған 2015 жылы сайланған парламент депутаттарының қабылдаған шешімдері күмәнді деп есептейді. Себебі олар 2020 жылдың 4-ші қазанында кезекті парламент сайлауының арты жаппай халықтық толқуларға ұласып, нәтижесі жойылғаннан кейін өздерінің құзырет мерзімдерін ұзартып алған.

Жаңа Конституция бойынша Жоғары Кеңес депутаттары 120-дан 90-ға дейін қысқарады. Президенттің құзыреті кеңейтіліп, жоғары консультативтік және үйлестіруші орган парламент емес, Халық Құрылтайы болады.

Әзірге Орта Азиядағы «демократия аралы» саналып келген Қырғыз елінің басқару жүйесі болашақта қай бағытқа дамитынын айту қиын. Авторитарлық жүйеден көз ашпай келе жатқан көршілерінің жолын қуа ма, жоқ әлде өз жолын іздей ме? Белгісіз. Тәуелсіздік тарихында билігін үш рет төңкеріп (2005, 2010 және 2020 жылдары) тастаған елдің саясатын болжау да оңай емес...

Байланысты жаналықтар

Дүниежүзілік көшпенділер ойындары тәмамдалды

13.09.2024

Осыншалықты әділетсіздік жасайды деп ойламадық - қырғыз көкпаршысы

12.09.2024

Көкпардан финалдық кездесуде қазақ-қырғыз шабандоздары жанжалдасты

12.09.2024

Асқар Ақаев экс-президент мәртебесін қайтаруды сұрады

05.09.2024

Өскеменде Конституция күні мерекесі тойланып жатыр

30.08.2024

Қазақстандағы «Азаттық радиосының» орыс редакциясы жабылады

26.08.2024
MalimBlocks
Дүниежүзілік көшпенділер ойындары тәмамдалды

Қазақстан спортшылары 114 жүлдемен жалпыкомандалық есепте топ жарды

Осыншалықты әділетсіздік жасайды деп ойламадық - қырғыз көкпаршысы

Көкпардан финалдық кездесуде қазақ-қырғыз шабандоздары жанжалдасты

Есеп 1-3

Асқар Ақаев экс-президент мәртебесін қайтаруды сұрады

Ол 2005 жылы «тұңғыш президент» мәртебесінен, 2010 жылы «экс-президент» мәртебесінен айырылған

Өскеменде Конституция күні мерекесі тойланып жатыр

Бүгін Өскемен қаласының мыңдаған тұрғыны Конституция күні мерекесін тойлау үшін Республика алаңына жиналды.

Қазақстандағы «Азаттық радиосының» орыс редакциясы жабылады

Медиа корпорация Орталық Азияны қамтитын жаңа аймақтық бөлімше құруды жоспарлап отыр.