4 тамыз - адамзат тарихындағы ең шешуші күндердің бірі. Дәл осы күні Бірінші дүниежүзілік соғыс толық ауқымды халықаралық қақтығысқа ұласты, Холокосттың символына айналған Анна Франк тұтқындалды, Африка картасында жаңа мемлекет - Буркина-Фасо пайда болды. Сонымен қатар бұл күн әлемдік мәдениет пен саясатқа зор ықпал еткен тұлғалардың туған күні ретінде де тарихқа енген.
Бірінші дүниежүзілік соғыс: Еуропадан әлемге тараған өрт
1914 жылғы 4 тамызда Ұлыбритания Германияға соғыс жариялады. Бұған Германия армиясының бейтарап мәртебесі халықаралық келісімдермен бекітілген Бельгияға басып кіруі себеп болды.
Бұл шешім Еуропадағы аймақтық дағдарысты дүниежүзілік соғысқа айналдырды. Кейін қақтығысқа 30-дан астам мемлекет қатысып, шамамен 20 миллионнан астам адам қаза тапты, тағы миллиондаған адам жараланды. Соғыстың нәтижесінде Осман, Ресей, Германия және Австро-Венгрия империялары құлап, әлемнің саяси картасы түбегейлі өзгерді.
Анна Франктың тұтқындалуы: Холокосттың ең ауыр символы
1944 жылдың 4 тамызында Амстердамдағы құпия баспанада екі жылдан астам жасырынған Анна Франк [суретіміз], оның отбасы және тағы бірнеше адамды гестапо тұтқындады.
Анна небәрі 15 жасында концлагерьде көз жұмды. Бірақ оның күнделігі адамзат тарихындағы ең әсерлі естеліктердің біріне айналды. «Анна Франктың күнделігі» бүгінде 70-тен астам тілге аударылып, Холокост қасіретін түсіндіретін ең маңызды тарихи шығармалардың бірі саналады.
Буркина-Фасо: Отарлық атаудан ұлттық болмысқа.
1984 жылғы 4 тамызда Африкадағы Жоғарғы Вольта Республикасы ресми түрде Буркина-Фасо деп аталды.
Президент Томас Санкара бастамашы болған бұл өзгеріс жай ғана атау ауыстыру емес еді. «Буркина-Фасо» жергілікті тілдерден аударғанда «адал адамдардың елі» деген мағынаны білдіреді. Бұл шешім елдің отарлық өткенінен бас тартып, ұлттық бірегейлікті нығайтуға бағытталған тарихи қадам ретінде бағаланады.
4 тамыз Қазақстан тарихында да бірқатар маңызды оқиғалармен ерекшеленеді.
1974 жылы қазақтың көрнекті жазушысы Әбдіжәміл Нұрпейісовтің «Қан мен тер» трилогиясы КСРО Мемлекеттік сыйлығына ие болды. Бұл шығарма қазақ әдебиетін әлемге танытқан классикалық туындылардың бірі саналады.
2004 жылы Қазақстан халқы Ассамблеясының хатшылығы құрылып, қоғамдық келісім мен этносаралық саясатты үйлестіретін институционалдық жүйе нығайтылды.
4 тамызда туған:
Луи Армстронг (1901) – ХХ ғасырдағы джаз өнерінің ең ықпалды музыканттарының бірі.
Барак Обама (1961) – АҚШ-тың 44-президенті, Нобель бейбітшілік сыйлығының лауреаты.
Меган Маркл (1981) – Сассекс герцогинясы, бұрынғы америкалық актриса. (Оның туған күні – 4 тамыз.)
