Польшаның бұрынғы әділет министрі, өз елінде бірнеше қылмыстық айып бойынша іздеуде жүрген Збигнев Зёбро бұған дейін өзіне баспана берген Венгриядан АҚШ-қа кетіп қалған. Бұл туралы жексенбі, 10 мамыр күні Польшаның оңшыл-консервативтік Republika телеарнасы хабарлады.
Телеарна эфирінде Зёброның 9 мамыр күні АҚШ-қа келгенін айтқан сюжет көрсетілді. Сондай-ақ, саясаткерді Ньюарк Либерти әуежайында көргендерін Польшаның TVN24 телеарнасы да хабарлады. Бұған дәлел ретінде телеарна әуежайда түсірілген Зёброның суретін жариялаған. БАҚ мәліметінше, суретті басқа жолаушы түсірген.
Польша Бас прокуратурасы БАҚ-тағы ақпаратқа жауап беріп, Зёброның Шенген аймағынан шыққаны туралы мәліметті тексеріп жатқанын мәлімдеді. Ведомство саясаткердің поляк паспорты бұған дейін тәркіленгенін атап өтті. Алайда БАҚ Зёбро мен оның да іздеуде жүрген орынбасары Марчин Романовский Венгриядан босқындарға арналған «Женева паспорттарын» алуы мүмкін деген болжам айтқан.
Зёбро АҚШ-тан экстрадиция жасалмайды деп үміттенеді
Польшаның Onet порталының мәліметінше, Зёбро АҚШ-қа өзіне жақын Republika телеарнасының журналисі ретінде жұмыс визасымен кірген. Оңшыл-консервативтік телеарна мұны жанама түрде растады. Олар қашып жүрген саясаткерді АҚШ-қа өздерінің «саяси шолушысы» ретінде шақырғанын айтты.
Gazeta Wyborcza басылымы Зёбро мен оның жұбайына виза беруді АҚШ президенті Дональд Трамп жеке өзі мақұлдағанын жазды. Себебі Зёбро мен Романовский мүше болып табылатын «Құқық және әділет» (ПиС) партиясы Трампты қолдайтын MAGA қозғалысымен тығыз байланыста.
Вальдемар Журек Польшаның АҚШ пен Венгриядан Зёброның «жарамды құжаттарсыз» екі елдің шекарасынан қалай өткенін түсіндіруді сұрайтынын айтты. Оның сөзінше, Варшава қашып жүрген бұрынғы министрді «Польша соты алдында жауапқа тарту» әрекеттерін тоқтатпайды.
«Егер олар (Польша билігі — ред.) экстрадиция рәсімін бастағысы келсе — бастай берсін», — деді Зёбро Republika телеарнасына берген сұхбатында. Саясаткер АҚШ соттары арқылы экстрадиция жасау «күрделі процесс» екенін атап өтті.
Мадьяр Зёброны Польшаға экстрадициялауға уәде берді
Збигнев Зёбро — Виктор Орбан билігі кезінде Венгрияда жасырынып жүрген еуропалық саясаткерлердің бірі. Өз елдерінде заңмен қиындыққа тап болған олар Венгриядан пана тапқан. Варшава Зёброны жемқорлыққа, бюджет қаражатын ысырап етуге айыптап отыр. Сонымен қатар оған билікті асыра пайдалану бойынша да тергеу жүргізілуде.
Тергеу мәліметіне сәйкес, Зёбро қылмыс құрбандарына арналған арнайы қордың қаражатын ысырап еткен. Соның ішінде ол қаражатқа Израильдің Pegasus тыңшылық бағдарламасын сатып алған. Тергеушілердің пікірінше, бұл бағдарлама 2015–2023 жылдары Польшада билік еткен ПиС партиясының қарсыластарын бақылау үшін пайдаланылған.
2024 жылы Венгрия Зёброның орынбасары Марчин Романовскийна баспана берген, ал бір жылдан кейін елде Польшаның бұрынғы әділет министрі де жасырынған. Ол кезде Венгрия премьер-министрі қызметін атқарған Виктор Орбан мен оның үкімет мүшелері заң мәселесіне байланысты елге келген шетелдік шенеуніктерді қудалау «саяси астары бар» деп мәлімдеген.
2026 жылғы қаңтарда Зёброның Венгриядан баспана алғаны белгілі болған кезде, Орбанның сайлаудағы басты қарсыласы Петер Мадьяр өзі және оның «Тиса» партиясы елдің шетелдік қылмыскерлерге арналған паналау орнына айналуына жол бермеу үшін күресетінін айтқан. Сәуір айындағы парламент сайлауында жеңіске жеткеннен кейін Мадьяр Польшаға қашып кеткен шенеуніктерді қайтарудың жолын табатынын, сондай-ақ Орбан кезінде Венгрияда жасырынған басқа саясаткерлерді де экстрадициялайтынын қайталады. Сонымен бірге жаңа сайланған премьер олардың елден қашып кетудің жолын әлдеқашан тауып қойған болуы мүмкін екенін де жоққа шығармады.
