Ақпан айында арақ-шарап пен темекі бағасы қаңтармен салыстырғанда орта есеппен 4,1%-ға өсті. Бұл – кемінде 2011 жылдың басынан бері аталған тауарлар тобы бойынша айлық ең жоғары өсім. Бұл туралы Data Hub хабарлайды, деп жазады Malim.kz.
Нақтырақ айтқанда, алкоголь өнімдерінің бағасы бір ай ішінде 3,8%-ға қымбаттаған. Бұл да соңғы жылдардағы ең елеулі өсімдердің бірі. Әсіресе шарап бағасының айтарлықтай өсуі назар аударады: қаңтар айымен салыстырғанда 6,2%-ға қымбаттаған. Бұл көрсеткіш кемінде 2011 жылдан бергі кез келген айдағы ең жоғары өсім болып саналады. Ал шампан мен газдалған шарап бағасының өсімі салыстырмалы түрде төмен болғанымен, «жүзім шарабы» санаты бойынша баға бірден 7,3%-ға артқан.
«Шараптан бөлек, сыра бағасы да айтарлықтай өсті: қаңтармен салыстырғанда 3,6%-ға қымбаттады. Мұндай жоғары өсім соңғы рет 2022 жылдың наурызында тіркелген. «Спиртті ішімдіктер» санатында баға 2,6%-ға көтерілді – бұл 2022 жылдың сәуірінен бергі ең жоғары көрсеткіш. Бұл топқа арақ пен коньяк кіреді: арақ бағасы 1,2%-ға ғана өссе, коньяк бағасы бір айда 13,7%-ға қымбаттаған. Мұндай екі таңбалы өсім бұрын байқалмаған.
Темекі өнімдеріне келсек, қаңтармен салыстырғанда баға 4,3%-ға өсті. Бұл – 2019 жылдың шілдесінен бергі ең жоғары көрсеткіш. Бағаның мұндай өсуіне бірнеше фактор әсер етуі мүмкін. Олардың қатарында салық реформасы, өндіріс пен жеткізу тізбегіндегі шығындардың артуы, сондай-ақ валюта бағамының өзгеруіне байланысты импорттың қымбаттауы бар. Бұған қоса, биылдан бастап алкоголь мен темекі өнімдеріне акциз мөлшерлемелері артты.
Мәселен, шарапқа салынатын акциз литріне 35 теңгеден 38 теңгеге дейін көтерілді. Ал коньяк бойынша өсім айтарлықтай: бұрын 100% спирттің литріне 1000 теңге көлемінде жеке мөлшерлеме болса, енді ол күшті алкогольдің жалпы санатына енгізіліп, литріне 2805 теңге мөлшерінде белгіленді», – делінген зерттеу материалында.
Сонымен қатар сән-салтанат тауарларына қатысты арнайы салық салу тәртібі енгізілді. Енді бағасы 500 мың теңгеден асатын әр литр алкоголь үшін құнының 10%-ы көлемінде салық төленеді. Мұндай қымбат өнімдер нарықта кең таралмағанымен, олардың бағасы міндетті түрде өсуі мүмкін.
Жаңа акциздер қаңтардан бастап күшіне енгенімен, олардың әсері кейінірек байқалуы ықтимал. Мәселен, қаңтар айында бұрын сатып алынған қорлар сатылған болуы мүмкін.
Бағаның өсуіне ықпал ететін тағы бір фактор – міндетті таңбалау. Мұндай талап сыраға қатысты енгізілді. Бұл өндірушілер үшін қосымша шығындарды қажет етеді, ал саланың бағалауынша, ол айтарлықтай болуы мүмкін. Алғашында талаптың бір бөлігі ақпан айының басынан бастап енгізіледі деп жоспарланған. Алайда ақпан айының соңында Қазақстанның Сауда және интеграция министрлігі алғашқы нәтижелерді жариялап, таңбалауды енгізу мерзімдерін түзету туралы ұсыныс жасады. Мәліметке сәйкес, бөтелкедегі сыра үшін талапты енгізу 2026 жылдың қыркүйегіне жоспарланып отыр.
