Ақпараттық хабарлама
freedom
Саясат Аналитика Қоғам Мәдениет Сұқбат Спорт Абай-175 Ұлттық спорт Экономика Malim podcast Inclusive society Әлем Құқық Денсаулық Тұлға-таным Кино Білім-ғылым Шоу-бизнес Әдебиет Оқиға Экология Хикаялар MALIMet

Бомба жарылып, үйдің төбесі құласа да, ән айтуын тоқтатпаған қазақ әншісі

Мәдениет •
Бомба жарылып, үйдің төбесі құласа да, ән айтуын тоқтатпаған қазақ әншісі
Роза Бағланова. Фото-коллаж: Malim.kz / ЖИ

Қазақтың әйгілі әншісі Роза Бағланова Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында майдан даласында талай қауіп-қатерге тап болған. Соның бірі – жаралы жауынгерлерге ән айтып тұрған сәтте әуеден бомба тасталып, өнер көрсетіп жатқан ғимараттың төбесі құлаған оқиға. Кейін әнші сол қорқынышты сәтте де ән айтуын тоқтатпағанын еске алған, деп жазады Malim.kz.

Роза Бағланова қазақ музыка өнерінің тарихында қайталанбас дауысымен ғана емес, майдан даласында көрсеткен қайсарлығымен де қалды. Ол жауынгерлерге рух беру үшін оқ пен оттың ортасында өнер көрсетіп, соғыстың ауыр кезеңдерін бастан өткерді. Әншінің өміріндегі ең таңғаларлық оқиғалардың бірі майдандағы концерт кезінде болған.

Бомба жарылғанда Роза Бағланова ән айтып тұрған

Бұл оқиға туралы Роза Бағланованың "Айналайын, халқымнан еркелеткен" атты өмірбаяндық еңбегіне сүйенген Қазалы аудандық басылымы жазған. Басылымда келтірілген естелікке сәйкес, әнші Варшава үшін шайқастар кезеңінде ауыр жараланған жауынгерлердің алдында өнер көрсеткен. Сол кезде ол әйгілі "Тёмная ночь" әнін орындауға кіріскен. Алайда концерт күтпеген жерден қауіпті жағдайға ұласқан. Әуеден жау ұшақтары бомба тастап, әншілер орналасқан ескі ғимарат қатты шайқалған. Тіпті үйдің төбесі ортасына опырылып түскен.

Бақытына орай, жаралы жауынгерлер жатқан бұрыш аман қалған. Ал Роза Бағланова жарылыс басылғаннан кейін ғана өзінің әлі де ән айтып тұрғанын аңғарғанын еске алады.

"Жарылыс тоқтағанда көзімді ашсам, әлі де сол әнді бар дауысыммен шыңғырып айтып тұр екенмін", – деген әнші.

Бұл – майданда өнер көрсеткен әншінің басынан өткен ең әсерлі оқиғалардың бірі. Сол сәтте оның өз өміріне қауіп төніп тұрғанына қарамастан әнін жалғастыруы кейінгі ұрпаққа жеткен ерекше естелікке айналды.

Жаралы жауынгерлер әншінің кетпеуін өтінген

Роза Бағланова майдандағы өнер көрсету жағдайлары туралы 2009 жылы Kazinform агенттігіне берген сұхбатында да баяндаған. Әншінің айтуынша, Варшавадағы концерттердің бірі кезінде әуеден бомбалар жауып, айналадағы жағдай аса ауыр болған. Жаралы жауынгерлердің кейбірі жерде жатқан, ал концерттік топ соларға ән арнаған.

Мұндай сәттерде жауынгерлер үшін музыка жай ғана көңіл көтеру құралы болған жоқ. Ән олардың бойына күш беріп, ауыр жағдайды бір сәтке болса да ұмыттыруға көмектесті.

Әнші басқа бір сұхбатында да Варшавадағы жағдайды еске алып, бомбалау жүріп жатқанда жаралылардың өздерін тастап кетпеуді өтінгенін айтқан. Соғыстың қасіретін көзімен көрген Роза Бағланова үшін майданда ән айту үлкен жауапкершілік еді.

Роза Бағланова майданда қалай өнер көрсетті?

Роза Тәжібайқызы Бағланова 1922 жылы 1 қаңтарда Қызылорда облысының Қазалы өңірінде дүниеге келген. Өнер жолын Өзбекстан филармониясында бастаған әнші соғыс жылдарында концерттік бригада құрамында майданға аттанған.

Ол жауынгерлер алдында окоптарда, жеркепелерде, теміржол вокзалдарында, тіпті танктер мен ұшақтардың қанаттарында ән шырқаған. Майданда концерт қоюдың өзі үлкен тәуекелмен байланысты еді. Әртістер кейде ұрыс жүріп жатқан аймақтарға тым жақын келіп, жауынгерлердің арасында өнер көрсеткен.

Роза Бағланованың майдандағы алғашқы концерттерінің бірі Мәскеу түбінде генерал Иван Панфилов дивизиясының жауынгерлері алдында өткен.

Әнші майданда қазақ әндерімен қатар өзге халықтардың шығармаларын да орындаған. Оның репертуарында "Тёмная ночь", "Катюша", "Синий платочек" секілді соғыс жылдарында кең таралған әндер болған. Соғыс кезінде ол тек ән айтып қана қоймай, жаралыларға көмектескен. Бұл туралы Қазақстанның ресми өмірбаяндық материалдарында да мәлімет бар.

Соғыста алған жарақаты жылдар өткен соң сыр берген

Роза Бағланованың майдандағы өмірі денсаулығына да әсер еткен. Жарияланған естеліктерде соғыс жылдарында жарылыс салдарынан оның көзі зақымданғаны айтылады. Кейінірек осы жарақаттың салдары қайта байқалып, әнші көру қабілетіне байланысты күрделі қиындықтарға тап болған.

Әсіресе таңғаларлығы – сахнада көзі көрмей қалған сәттердің бірінде де өнер көрсетуін жалғастырғаны. Дәрігерлердің көмегімен бірнеше операциядан өткен әнші сахнаға қайта оралған.

Осылайша соғыс жылдарында көрген қиындықтар оның кейінгі өмірінде де із қалдырды.

Роза Бағланованың ерлігі неге ұмытылмайды?

Роза Бағланова соғыстан кейін де өнерін жалғастырып, қазақ әндерін әлемнің көптеген елінде орындады. 1955 жылы Қазақ КСР-інің, 1967 жылы КСРО-ның халық әртісі атанды. Ал 1996 жылы оған Қазақстанның "Халық қаһарманы" атағы берілді.

Әнші 2011 жылы 8 ақпанда дүниеден өтті. Дегенмен Роза Бағланованың майдан даласындағы өнері туралы естеліктер әлі күнге дейін маңызын жоғалтқан жоқ.

Ғимараттың төбесі құлап, айналаны жарылыс үні басқан сәтте де әнін тоқтатпағаны туралы оқиға – оның өнерге адалдығы мен майдандағы жауынгерлерге деген жанашырлығын айқын сипаттайтын естеліктердің бірі.

Қазақтың бұлбұлы атанған Роза Бағланова осылайша әншілік талантымен ғана емес, сын сағаттағы қайсарлығымен де ел жадында қалды.

Ұқсас мақалалар

Жылдам сілтемелер
Іздеу