Шетелде қазақ тілін оқыту әдістемесі жасалады

Әрбір дамыған мемлекет әлемдік деңгейде өз тілін, әдебиетін, мәдениетін жер бетінде мүмкіндігінше көбірек адамдарға үйрету, насихаттау, таныстыру және сол арқылы тілдің әлеуетін арттырып отыр.

Malim Админ

  • 22.11.2023

Неміс тілін үйрететін Гёте институты, испан тілінің Сервантес институты, түрік тілінің Юнус Эмре институты, ағылшын тілі мен мәдениетінің Британдық кеңесі, орыс тілі, әдебиеті мен Ресей мемлекеті тарихының Русский Мир қоры әлем бойынша өкілдіктерін ашып, жұмыстарын жүйелі жолға қойған.

Гёте институты әлемнің 80-ге жуық елдерінде қызмет атқарады. Юнус Эмре институты әлем бойынша 58 елде ашылған. Осы тәжірибелерге сүйене отырып,   шетелдердегі қазақ диаспоралары үшін қазақ тілін үйрету бағдарламасының үлгісі қазақ тілінің  А1 қарапайым және А2 базалық,  В1 орта, В2 ортадан жоғары, С1 жоғары деңгейлері үшін жасалып, оқытудың мақсаты, міндеттері, ұстанымдары, мазмұны және оқыту әдістері мен оқу нәтижелері айқындалды.  

 Үкіметтің 2018 жылғы 18 мамырдағы № 280 қаулысымен «Шетелдегі этникалық қазақтарды қолдау» жөніндегі ісшара жоспарының «Шетелдегі этникалық қазақтардың білім алуына және тілін сақтап қалуына жағдай жасау» тармағына сәйкес оқыту курстары онлайн/офлайн режімде бес тілде, яғни  ағылшын, түрік, француз, неміс, парсы, қазақша оқытылады. Аталған курс «Абай институты» веб-порталының «Қазақша үйрену» қосымшасындағы дайындық кезеңінің оқыту материалдары, «Шетелдегі қазақ диаспорасына арналған «Қазақ тілі» әмбебап оқулығы, «Til-qural», «Sozdikqor», «Emle.kz»   онлайн платформалары, «Қазақ сөзі – 500» , «Қазақ сөзі – 900», «Қазақ сөзі – 1200»,  «Қазақ сөзі – 1500» және т.б. инновациялық оқу құралдарымен оқытылады. 

Оқыту барысында әлемдік тіл үйрету әдістемесі ғылымында қалыптасқан және қазақ тілін оқыту әдістемесінің теориясы мен практикасында тиімділігі дәлелденген  әдістемелік талаптар басшылыққа алынады. Оқыту коммуникативтік және жеңілден күрделіге  ұстанымдары, геймификация әдістеріне негізделеді. Оқу материалдары әр  деңгейге сәйкес  лексикалық минимумдарды және  сөйлеу әрекетінің төрт түрін игеруге бағытталады.  Сондай-ақ оқу материалының жүйелілігі сақталып,  әріп-дыбыс, сөз, сөз тіркесі, сөйлем, мәтін, диалог, полилог, монолог алгоритмімен беріледі.  

Қазақ тілін үйретудің жалпы мақсаты – түрлі сөйлеу жағдаятында қазақша ауызша және жазбаша сөйлеудің коммуникативтік білігі мен дағдысын игерген   тілдік тұлғаны қалыптастыру. Мұндай мақсатқа бағдарланған қазақ тілін үйрету үдерісінде қазақ тіліндегі білім мазмұнына төмендегідей талаптар қойылады:

•Тілдік материалдар қазіргі заманғы ақиқат өмірмен байланыста беріледі;   

•Әр деңгей бірімен-бірі байланысатын, бірінен екіншісі туындайтын, бірінің міндетін екіншісі ілесе жалғастыратын, тұтастықты сақтаудың сабақтастығынан тұрады; 

•Қазақ тілінен берілетін білім мазмұнының  тек лексикалық минимумдардан ғана емес,  іріктелген грамматикалық минимум  материалдарынан да құралуына  назар аударылады; 

 •Қызығушылыққа, шығармашылыққа ұмтылысты жандандыратын  инновациялық технологиялар, әдіс-тәсілдер ұсынылады;

•Оқыту контенті тіл үйренушінің өмірінде кездесетін тілдік жағдаяттармен салыстыра, салғастыра, байланыстыра алатындай мазмұнда құрылып,  нәтижеге қол жеткізуге бағытталады.  

•Курс бағдарламасы келесі нәтижелерге қол жеткізіледі деп күтілуде: Шетелдерде қазақ тілін оқыту, үйрету, меңгерту курстарының жұмысын жолға қою, жүйеленеді;

•Әлемдік аренада қазақ тілінің әлеуеті артады;

•Дәстүрлі түрде қазақ тілін, әдебиеті мен мәдениетін ілгерілетуді, танымал етуге бағытталған шаралар өткізу регламенті жасалады;

•Республикада және шетелде мемлекеттік тілді оқыту, қазақ тілінде ашық білім беру бағдарламаларының жалпыға қолжетімділігі қамтамасыз етіледі;

•Қазақ тілін, әдебиеті мен фольклорын үйренуге, ұлттық мәдениетті насихаттауға арналған форматтар мен материалдарға қазақ диаспоралары мен ирриденттердің қажеттілігі бағаланады;

•«Абай үйі» қазақ мәдени-іскерлік орталықтары жанынан Орталықтың филиалдары мен жоғары оқу орны жанынан құрылған тіл оқыту орталықтарымен байланыс орнатылады; 

•Шетел азаматтары мен қандастарға халықаралық сертификат тапсыру мүмкіндігі беріледі;

•Қазақстанға қоныс аударуды жеңілдету және жұмысқа орналасу тетіктері іске қосылады.

Айгүл Әділбекқызы,
«Ш.Шаяхметов атындағы «Тіл-Қазына» ҰҒПО» КеАҚ
«Абай институты» бөлімінің жетекшісі

Байланысты жаналықтар

Депутат Қазбек Иса халықаралық құжаттың орыс тілінде жасалатынына наразы

22.11.2023

«Мұқанов Қонаевқа қарсы сөйледі». Совет үкіметінде тіл үшін күрес қалай жүрді?

10.02.2023

Қазақша мәзір сұрағандарды "фашист" деп айыптаған дәмхана басшылығы кешірім сұрады

07.02.2023

Енді 5-8 және 10-сынып оқушылары қазақ тілінен емтихан тапсырады

10.11.2022

Қазақ ғылымды емес ертегі, аңыз, өтірік әңгімені жақсы көреді

08.07.2022

Қазақ әліпбиінің тілтанымдылығы

29.05.2021
MalimBlocks
Депутат Қазбек Иса халықаралық құжаттың орыс тілінде жасалатынына наразы

Парламент мәжілісінің пленарлық отырысында депутат Қазбек Иса халықаралық құжатта орыс тілі қолданылатынана наразы болды. Ол Қазақстан мен Франция арасындағы келісім шарт қазақ, француз тілінен бөлек, не себепті орыс тілінде жасалғанын түсінбей дал. Бұған ашуланған Қазбек Иса мәжілістің мінберінде баяндама жасаған Энергетика министрі Алмасадам Сатқалиевке депутаттық сауал жолдады. 

«Мұқанов Қонаевқа қарсы сөйледі». Совет үкіметінде тіл үшін күрес қалай жүрді?

Қазақтың тілі үшін күрестің сонау Патша үкіметі кезінен басталғанын білесіз бе? Оның басында тағы да Алаш арыстары тұр.

Қазақша мәзір сұрағандарды "фашист" деп айыптаған дәмхана басшылығы кешірім сұрады

Қазақша мәзір сұраған қонақтарына қызмет көрсетпей, жеке күзет шақырған. Фашист, нацист деп балағаттаған.

Енді 5-8 және 10-сынып оқушылары қазақ тілінен емтихан тапсырады

Қазақстанда жаңа оқу жылынан бастап 5-8 және 10 сынып оқушылары қазақ тілінен емтихан тапсырады. Оқу-ағарту министрлігі осындай хабар таратты.

Қазақ ғылымды емес ертегі, аңыз, өтірік әңгімені жақсы көреді

«Қазақтың тілі – кедейлердің тілі, бизнесмендердің тілі емес».

Қазақ әліпбиінің тілтанымдылығы

Қазақ жазуы әлемдегі басты әліпби түрлерінің бәрімен де – араб, латын, кирил графикаларымен – жазып көрдік.