Оятқыш шырылдайды, бірақ жылы көрпеден шыққыңыз келмейді. Терезенің арғы жағы әлі қараңғы, ал жұмыс пен сабақтың уақыты өзгермеген. Күзгі таңның осындай қиындығына күн жарығының азаюы да әсер етуі мүмкін. Жарық пен ұйқының байланысы туралы Malim.kz тілшісі АҚШ Ұлттық денсаулық институттарының мәліметіне сілтеме жасап хабарлайды.
Ағзамызда тәулік бойғы тіршілікті реттейтін ішкі биологиялық сағат бар. Ол ұйықтау мен оянуға, сергектікке және басқа да үдерістерге қатысады. Осы сағатқа уақытты бағдарлауға көмектесетін негізгі белгілердің бірі – жарық.
Көз арқылы қабылданған жарық миға күндіз болғанын білдіреді. Ал қараңғы түскенде ағза ұйқыға дайындалуға көмектесетін мелатонин гормонын көбірек бөле бастайды. Сондықтан күзде таң кеш атқан кезде ояну уақыты мен ағзаға жететін жарық белгісі сәйкес келмеуі мүмкін. Бұл кей адамдардың таңертең сергуін қиындататын ықтимал факторлардың бірі.
Бірақ сыртта ерте қараңғы түскенімен, үйде күн жалғасады: шам жанып тұр, телефоннан видео көріп, хабарламаларға жауап береміз. Кешкі жасанды жарық, соның ішінде экран жарығы, мелатониннің бөлінуін кешеуілдетіп, ұйқыға дайындалуға кедергі келтіруі мүмкін. Сөйтіп, таңертең ерте тұру керек болса да, кешке ұйықтау уақыты кейінге ығысады.
Жарықтың әсері оның қай уақытта түсетініне де байланысты. Түнде ұйықтайтын адамдарда кешкі жарық ұйықтау мен ояну уақытын кейінге жылжытуы мүмкін. Ал таңғы жарық ішкі сағатты ертерек ұйықтап, ертерек оянуға бағыттайды. Сол себепті күн шыққаннан кейін табиғи жарыққа шығу, ал кешке жарықты бәсеңдету ұйқы тәртібін реттеуге көмектесе алады.
Дегенмен таңертеңгі шаршауды тек күзбен байланыстыруға болмайды. Ұйқының аздығы, күйзеліс пен тұрақсыз күн тәртібі де әсер етеді. Оятқыштың уақытын өзгерту жеткіліксіз болуы мүмкін: ағзаға ұйықтауға жеткілікті уақыт пен күн сайын қайталанатын тәртіп қажет.
