Мұсылман қауымының ұлық мерекелерінің бірі Құрбан айт жақындап қалды. Қазақстандағы көптеген отбасы дайындықты бастап та кетті: кімді қонаққа шақыру керектігін, дастарханға не қойылатынын, құрбандыққа қандай мал таңдаған жөн екенін пысықтап жатыр.
2026 жылы Қазақстанда Құрбан айт қашан болады?
ҚМДБ кестесі бойынша мерекенің нақты күні
Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы (ҚМДБ) кестесіне сәйкес, 2026 жылы Құрбан айт 27 мамырға сәйкес келеді. Дәстүр бойынша мереке үш күн - 27-29 мамыр аралығында атап өтіледі.
Неге Құрбан айт жыл сайын әртүрлі күнге түседі?
Құрбан айт жыл сайын әртүрлі күнге сәйкес келеді, өйткені оның уақыты мұсылман күнтізбесі - хижра бойынша анықталады.
Құрбан айт күнтізбедегі айлардың бірі Зүл-хижжа айының 10-шы жұлдызында атап өтіледі. Ал ай жылы күн жылынан шамамен 10–11 күнге қысқа, сондықтан мереке күндері Григориан күнтізбесіне қатысты жыл сайын жылжып отырады.
Құрбан айт мерекесінің мәні мен тарихы
Құрбан айттың негізгі мәні рухани тазарумен, қайырымдылықпен және мұқтаж жандарға көмек көрсетумен байланысты. Бұл күні мұсылмандар құрбандық шалып, етті үш бөлікке бөледі: отбасына, туған-туыстарына және қолдауға мұқтаж жандарға. Бұл жақынға қамқорлық жасау мен әлеуметтік әділеттілік идеясын айшықтайды.
Құрбан айттың Ораза айттан айырмашылығы неде?
Құрбан айт пен Ораза айт - исламдағы екі басты мереке, олардың уақыты мен мағыналық мәнінде айырмашылық бар. Ораза айт Рамазан айының аяқталуы мен оразаның бітуі құрметіне тойланады. Ол шүкіршілікті, рухани тазаруды және ауыз ашу қуанышын бейнелейді. Ал Құрбан айт Ибраһим пайғамбардың құрметіне құрбандық шалу жоралғысымен байланысты, ол сенімді, адалдықты және құрбандыққа дайын болуды көрсетеді.
Егер Ораза айт - оразаның аяқталуы, ауыз ашу және мейірімділік таныту болса, Құрбан айт - құрбандық шалу жоралғысы, мұқтаждарға көмектесу және құрбандық етін отбасымен, мұқтаж жандармен бөлісу арқылы рухани құндылықтарды нығайту.
Құрбан айттың басты дәстүрлері
Құрбан айт мерекесінің рухани және қоғамдық мәнін айқындайтын бірқатар дәстүрі бар.
Айт намазы және таңғы құттықтаулар
Таңертең мұсылмандар мерекелік құлшылық - айт намазын өтейді, содан кейін бір-бірін құттықтайды. Басты дәстүрлердің бірі - құрбандық шалу. Әдетте қой сойылып, оның еті үш бөлікке бөлінеді: отбасына, туыстарға және мұқтаждарға. Бұл мейірімділік пен жақындарға деген қамқорлықтың белгісі.
Мерекелік дастарқан және қонақтарға көрсетілетін құрмет
Сондай-ақ Құрбан айт күндері туыс-туғандар мен көршілерге қонаққа бару, өкпе-ренішті кешіру, мерекелік дастарқан жаю және жағдайы төмен жандарға көмек көрсету әдетке айналған. Адамдар жаңа немесе мерекелік киімдерін киіп, үйлерін ретке келтіреді, дүниеден өткен жақындарын еске алып, оларға Құран бағыштайды.
2026 жылы Құрбан айтта қой бағасы қанша болады?
Қазақстан өңірлері бойынша құрбандық малдың бағасы
Құрбан айт қарсаңында Қазақстанда құрбандық қойлар бағасы малдың салмағына, күйіне және өңірге байланысты орта есеппен 80 мыңнан 120 мың теңгеге дейін барады. Ең жоғары баға әдетте ірі қалаларда тіркеледі.
Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, өңірлерде қой бағасы төмендегідей:
Астана - 90–120 мың теңге;
Алматы - 100–110 мың теңге;
Ақтау - шамамен 100 мың теңге;
Қызылорда - 90–100 мың теңге;
Шымкент - шамамен 90 мың теңге;
Қарағанды - 80–100 мың теңге.
Құрбандыққа қойды қалай дұрыс таңдау керек: жасы, салмағы, күйі
Дін өкілдерінің түсіндірмесіне сәйкес, Құрбан айтта келесі малдарды құрбандыққа шалуға болады:
қой мен ешкі;
сиыр, бұқа;
түйе.
Малдың түрі ғана емес, оның жасы мен күйі де маңызды.
Мысалы:
қой немесе ешкі кем дегенде бір жасар болуы керек;
ірі қара мал - екі жастан асқан;
түйе - бес жасар және одан жоғары.
Барлық мал дені сау, жарақатсыз және кемшіліксіз болуы тиіс.
Қандай мал жарамсыз:
ақсақ, соқыр немесе тым арық;
құлағы зақымдалған немесе кесілген;
құйрығы жоқ;
ауыр жарақаттары бар;
тісі немесе емшегі жоқ мал.
Бір қой бір адамның атынан құрбандыққа шалынады. Сиыр немесе түйені жеті адамның атынан шалуға болады. Бұл отбасылар немесе топтар үшін ыңғайлы, өйткені ет көбірек болады, демек, мұқтаж жандарға көрсетілетін көмек те көбейеді.
Құрбандық таңғы айт намазынан кейін шалынады. Егер намаз қандай да бір себеппен (мысалы, ауа райының қолайсыздығынан) оқылмаса, онда малды күн шыққаннан кейін шамамен бір сағаттан соң союға болады.
Маңызды жайт:
егер мал намазға дейін сойылса, құрбандық есептелмейді;
егер құрбандық мереке аяқталғаннан кейін шалынса, онда барлық етті садақа ретінде тарату керек - өзіне қалдыруға болмайды;
құрбандықты күндіз де, түнде де шалуға болады, бірақ Құрбан айттың алғашқы күні шалған абзал.
ҚМДБ арқылы онлайн құрбандық: қашықтан тапсырыс беру жолдары
Мереке қарсаңында Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы құрбандық шалу рәсімін қашықтан өткізуге арналған qurban.muftyat.kz сайтын іске қосты. Мұнда қойдың бағасы 125 мың теңге, сиырдың бағасы - 875 мың теңге.
