Темекі тұтынуды азайту мақсатында Қазақстанда бірқатар заңнамалық өзгерістер қабылданды. Қоғамдық орындарда шылым шегуге шектеулер енгізіліп, табак өнімдерін жарнамалауға тыйым салынды. Сонымен қатар электрондық темекі мен вейптердің заңсыз айналымына қарсы бақылау күшейтілді. Бұл шаралар ең алдымен жасөспірімдер мен жастардың денсаулығын қорғауға бағытталған.
Нашақорлықтың алдын алу бағытында да кешенді жұмыстар жүргізілуде. Ішкі істер министрлігі заңсыз есірткі айналымына қарсы арнайы операцияларды тұрақты өткізсе, білім беру ұйымдарында жастарға арналған ақпараттық кездесулер, дәрістер мен түсіндіру акциялары ұйымдастырылады. Мамандардың пікірінше, есірткіге қарсы күресте құқықтық шаралармен қатар, жастардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру, спорт пен шығармашылыққа қызығушылығын арттыру маңызды рөл атқарады.
Дәрігерлердің айтуынша, денсаулыққа әсер ететін факторлардың басым бөлігі адамның өмір салтына байланысты. Дұрыс тамақтану, жеткілікті қимыл-қозғалыс, зиянды әдеттерден бас тарту және профилактикалық тексерулерден уақытылы өту көптеген созылмалы аурулардың қаупін төмендетеді. Сондықтан саламатты өмір салтын ұстану жеке адамның ғана емес, тұтас қоғамның әл-ауқатына әсер ететін маңызды құндылық болып қала береді.
Темекі өнімдері мен электрондық темекінің зиянына қатысты ғылыми зерттеулер жыл сайын толықтырылып келеді. Мамандардың айтуынша, никотинге тәуелділік адам ағзасына ұзақ мерзімді кері әсерін тигізеді. Әсіресе жасөспірімдердің мұндай өнімдерді қолдануы денсаулыққа елеулі қауіп төндіреді. Осыған байланысты жастар арасында профилактикалық жұмыстарды күшейту, зиянды әдеттердің салдарын түсіндіру және олардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру өзекті мәселе болып отыр.
Нашақорлыққа қарсы күрес те кешенді тәсілді қажет етеді. Заңсыз есірткі айналымының жаңа түрлері мен ақпараттық технологиялардың кеңінен таралуы бұл бағыттағы жұмысты одан әрі жетілдіруді талап етеді. Мұндай жағдайда құқық қорғау органдарының қызметімен қатар, білім беру ұйымдарының, денсаулық сақтау мекемелерінің, үкіметтік емес ұйымдардың және ата-аналардың бірлескен жұмысы маңызды рөл атқарады. Жастар арасында түсіндіру жұмыстарын жүйелі жүргізу, психологиялық қолдау көрсету және бос уақытты тиімді ұйымдастыру нашақорлықтың алдын алудың маңызды тетіктерінің бірі саналады.
Саламатты өмір салтын қалыптастыруда бұқаралық спортты дамытуға ерекше көңіл бөлініп келеді. Елді мекендерде спорт нысандарының салынуы, көпшілікке арналған жарыстардың ұйымдастырылуы және дене шынықтырумен айналысуға қолайлы жағдайдың жасалуы тұрғындардың белсенді өмір салтын таңдауына мүмкіндік беруде. Мұндай бастамалар халықтың денсаулығын нығайтуға және аурулардың алдын алуға оң әсерін тигізеді. Соңғы жылдары аулалық спорт алаңдарының саны артып, жүгіру, велоспорт, скандинавиялық жүріс және бұқаралық марафондар кеңінен дамып келеді. Бұл үрдіс әртүрлі жастағы азаматтардың дене белсенділігіне қызығушылығын арттыруға ықпал етуде.
Дұрыс тамақтану, жеткілікті дене белсенділігі, еңбек пен демалыс режимін сақтау, профилактикалық медициналық тексерулерден уақытылы өту де саламатты өмір салтының ажырамас бөлігі саналады. Аурудың алдын алу оны емдеуге қарағанда тиімді әрі экономикалық тұрғыдан да ұтымды. Скринингтік тексерулерден тұрақты өту көптеген қауіпті ауруларды ерте кезеңде анықтап, тиімді ем жүргізуге мүмкіндік береді.
Саламатты өмір салтын насихаттау тек мемлекеттік органдардың міндеті емес. Бұл іске білім беру ұйымдары, еңбек ұжымдары, бұқаралық ақпарат құралдары, қоғамдық ұйымдар және әрбір отбасы белсенді қатысуы қажет. Әсіресе балаларға ерте жастан дұрыс тамақтану, дене белсенділігі және зиянды әдеттердің салдары туралы түсінік беру олардың өмірлік ұстанымының қалыптасуына оң әсер етеді.
Қоғамда денсаулыққа жауапкершілікпен қарау мәдениетін қалыптастыру – ұзақ мерзімді міндет. Ол ақпараттық-түсіндіру жұмыстарымен ғана шектелмейді. Әрбір азаматтың өз денсаулығына ұқыпты қарауы, отбасында салауатты өмір салтын қолдауы және айналасына оң үлгі көрсетуі де маңызды. Осындай орта қалыптасқан жағдайда ғана зиянды әдеттердің таралуын төмендетіп, халықтың өмір сүру сапасын арттыруға болады.
Дені сау ұлт – мемлекеттің орнықты дамуының басты кепілі. Сондықтан алкоголь мен нашақорлыққа, темекі шегуге қарсы профилактикалық жұмыстарды жүйелі жүргізу, азаматтарды белсенді әрі қауіпсіз өмір салтын ұстануға ынталандыру алдағы уақытта да өзектілігін жоғалтпайды. Әр адамның саналы таңдауы қоғамның әл-ауқаты мен келешек ұрпақтың денсаулығына тікелей әсер етеді.
