Өтіп бара жатқан аптада Қазақстанда жоғары білім гранттарының нәтижесі жарияланып, жасанды интеллект бойынша халықаралық олимпиада аяқталды. Астанада «Болашақ ойындары» мен Comic Con өтіп жатыр. Елдің сыртқы саясатында көлік-логистика және энергетикалық қауіпсіздік мәселелері өзекті болды. Әлемде АҚШ пен Иран арасындағы соғыс, Ормуз бұғазының тағдыры, Украинадағы соғыс және Таяу Шығыстағы жаңа қауіпсіздік келісімдері күн тәртібінде тұрды.
ҚАЗАҚСТАН
- 7 тамыз: 75 мыңнан астам талапкер мемлекеттік грант иегері атанды.
ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі 7 тамызда 2026-2027 оқу жылына арналған мемлекеттік білім беру гранттары конкурсының нәтижесін жариялады. Бакалавриатқа 75 мыңнан астам грант бөлінді. Конкурсқа 127 041 өтініш түскен.
Гранттардың ең үлкен бөлігі инженерлік, өңдеу және құрылыс салаларына - 16 674, педагогикалық ғылымдарға - 12 228, ақпараттық-коммуникациялық технологияларға - 10 387, жаратылыстану ғылымдары, математика және статистикаға 9 188 берілді.
Ауыл шаруашылығы және биоресурстарға 2 515, қызмет көрсету саласына 2 170, өнер және гуманитарлық ғылымдарға 1 915, әлеуметтік ғылымдар, журналистика және ақпаратқа 1 485, бизнес, басқару және құқыққа 1 423, ветеринарияға 1 175 грант бөлінді.
«Серпін» бағдарламасына 2 180, Батыс өңірлер жастарына 2 500, Қазақстанда ашылған шетелдік жоғары оқу орындарының филиалдарына 3 190 грант қарастырылған.
- 7 тамызда «Тәуелсіздік ұрпақтары - 2026» грантының жеңімпаздары жарияланды. Конкурстық комиссия ең жоғары ұпай жинаған 30 жас қазақстандықты таңдады. Әр жеңімпазға жобасын жүзеге асыру үшін 3 млн теңгеден беріледі. Биыл конкурсқа 2 200-ден астам өтінім түсіп, оның 1 745-і қарауға жіберілген. Өтінімдер «Бизнес», «Ақпараттық технологиялар», «Ғылым», «Мәдениет», «Медиа» және «Волонтерлік» бағыттары бойынша қабылданды.
Ғылым: Шахин Юсуф, Сымбат Шарипова, Асем Окасова, Анель Уразалиева, Асылнұр Ендібай.
Мәдениет: Балдаурен Бақыт, Қыдырәлі Еркінбек, Алия Ербосынова, Мирас Закарьянов, Бекжан Болатов.
Медиа: Мұхтар Аманкелді, Мәдина Дүйсембаева, Екатерина Афанасьева, Нурболат Кулумканов, Данияр Жанәлі.
Ақпараттық технологиялар: Диана Абикенова, Бауыржан Абен, Еркегүл Асайын, Мөлдір Ахтанқызы, Арлан Канат.
Бизнес: Бауыржан Анарбаев, Ансар Айткен, Тимур Есенгельдинов, Алмаз Баграмов, Наргиз Садуакасова.
Волонтерлік: Айдана Галимова, Камила Дарьянова, Айман Молдабекова, Айсулу Жамашова, Алишер Хамзеев.
- 8 тамызда ЖОО-лар талапкерлерге 2 мыңнан астам қосымша грант ұсынды
Мемлекеттік грант нәтижелері жарияланғаннан кейін Қазақстанның жоғары оқу орындары мен жергілікті атқарушы органдар есебінен талапкерлерге 2 мыңнан астам қосымша грант ұсынылатыны белгілі болды. Бұл мемлекеттік грант конкурсына іліге алмаған талапкерлер үшін
Олимпиадада оқушылар машиналық оқыту, компьютерлік көру, табиғи тілді өңдеу және AI-дың басқа бағыттары бойынша практикалық тапсырмалар орындады. Қазақстан бұл олимпиаданы Орталық Азияда алғаш рет қабылдады.
- 3 тамызда Қасым-Жомарт Тоқаев AI олимпиадасының ашылуына қатысты
3 тамызда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Астанада өткен жасанды интеллект бойынша халықаралық олимпиаданың ашылу салтанатына қатысты.
IOAI 2026 Қазақстанда жасанды интеллект тақырыбындағы ең ірі халықаралық білім шараларының біріне айналды.
29 шілдеден 9 тамызға дейін Астанада «Болашақ ойындары» өтіп жатыр
Астанада 29 шілде мен 9 тамыз аралығында «Болашақ ойындары - 2026» халықаралық мультиспорттық турнирі өтуде.
Жарысқа әлемнің 50 елінен 800-ден астам спортшы мен клуб қатысып, сегіз дисциплина бойынша бақ сынады. Турнирдің жалпы жүлде қоры - 4,75 млн доллар.
Жарыс дәстүрлі спорт пен киберспортты біріктіретін фиджитал форматта ұйымдастырылған.
- 5-9 тамыз аралығында Астанада Comic Con Astana өтті
5 тамызда Астанада бесінші рет Comic Con Astana фестивалі басталды. Фестиваль 9 тамызға дейін жалғасты.
Комикс, кино, сериал, аниме, косплей және компьютерлік ойындарға арналған шараның екінші күніне 18 мың көрермен келгені хабарланды.
- 7 тамыз: 589 дәрінің бағасы төмендетілді
7 тамызда Қазақстанда 589 дәрілік препараттың бағасы төмендетілгені хабарланды. Бұл дәрі-дәрмектің шекті бағасын реттеу шаралары аясында жүзеге асырылды.
- 7 тамызда Сырдария суының есебін автоматтандыру жобасы мақұлданды
7 тамызда Орталық Азия мемлекеттері Сырдария өзенінің су есебін автоматтандыру жобасын әзірлеуді мақұлдады. Су ресурстарын нақты есепке алу өңірдегі су тапшылығы мен трансшекаралық су бөлу мәселелері жағдайында маңызды бағыттардың бірі болып отыр.
- 6-7 тамыз: Үкімет қайтарылған активтер қаржысына әлеуметтік инфрақұрылым жобаларын жалғастырды
- 7 тамызда Премьер-министрдің ресми ресурсында Ақмола облысындағы сумен жабдықтау және су бұру жүйесін жаңғыртуға 1,4 млрд теңге қайтарылған активтер қаражаты есебінен бөлінгені хабарланды.
- 6 тамызда Солтүстік Қазақстан облысының ауылдарын сумен қамтуға осы қаражат есебінен 2,7 млрд теңге бағытталғаны жарияланды.
- 7 тамыз: Құрылтай сайлауына дайындық жалғасты
Қазақстанда 23 тамызға белгіленген Құрылтай депутаттарының сайлауына дайындық жалғасып жатыр. Орталық сайлау комиссиясы 5 тамызда дауыс беруге қатысу құқығы бар азаматтардың тізімдерін нақтылау жұмыстары туралы ақпарат жариялады.
- 7 тамыз: Солтүстік Қазақстан облысының құрылғанына 90 жыл толды
7 тамызда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Солтүстік Қазақстан облысының құрылғанына 90 жыл толуына орай құттықтау жариялады.
- 7 тамызда Еуразиялық үкіметаралық кеңес Қырғызстанда өтті
6-7 тамызда Қырғызстанның Шолпан-Ата қаласында Еуразиялық үкіметаралық кеңес отырысы өтті. Қазақстан делегациясын Премьер-министр Олжас Бектенов басқарды.
Кеңес аясында бірқатар қорытынды құжат қабылданды.
- 7 тамыз: Қазақстанда партиялардың сайлауалды науқаны жалғасты
Құрылтай сайлауы қарсаңында саяси партиялар үгіт жұмыстарын жалғастырды. 7-8 тамызда партия өкілдері өңірлерде кездесулер, форумдар және пікірталастар өткізді.
ӘЛЕМ
- 3-9 тамыз - АҚШ пен Иран арасындағы соғыс және Ормуз дағдарысы басты халықаралық тақырыпқа айналды
Аптаның негізгі халықаралық оқиғасы - АҚШ пен Иран арасындағы соғысты тоқтату жөніндегі дипломатиялық әрекеттер және Ормуз бұғазының ашылу мәселесі.
- 4 тамызда Катар келіссөздерде ілгерілеу барын мәлімдеді. Иран Ормуз арқылы теңіз қозғалысының басым бөлігін тоқтатқан, ал АҚШ Иранға қатысты кеме қатынасы мен порттарға блокада сақтаған. Бұғаз маңында жүк кемесіне белгісіз снаряд тигені де хабарланды.
- 5 тамызда Иран мен Оман арасында әзірленген ұсыныс бойынша Иранға Парсы шығанағына кіретін кемелер қозғалысын бақылауға мүмкіндік берілуі мүмкін екен хабарланды.
- 8 тамызда Associated Press Иранның бұғазды ашуға қатысты жаңа талаптар қойғанын және Біріккен Араб Әмірліктері бір кемеге шабуыл жасалғанын мәлімдегенін хабарлады.
Осылайша апта соңында дипломатиялық арна сақталғанымен, Ормуз бұғазының толық әрі тұрақты ашылғаны туралы айтуға негіз болмады.
- 3-6 тамыз: Мұнай нарығы Иран келіссөздеріне тәуелді болды
АҚШ пен Иран арасындағы келіссөздер туралы әрбір жаңа мәлімдеме мұнай нарығына әсер етті. Келісімге үміт күшейген кезде мұнай арзандап, келіссөздерге күмән туған кезде қайта қымбаттады.
Ормуз бұғазы әлемдік энергетика үшін стратегиялық маңызға ие болғандықтан, оның тұрақсыздығы мұнай, газ, тасымал және инфляция тәуекелдерін күшейтті. Reuters апта ішінде нарықтағы құбылмалылықтың негізгі себептерінің бірі ретінде осы факторды атады.
- 7 тамызда Сауд Арабиясы, Түркия және Пәкістан өзара қорғаныс келісіміне қол қойды (суретте)
- 7 тамызда Сауд Арабиясы, Түркия және Пәкістан өзара қорғаныс туралы келісім жасады.
Құжат үш мемлекеттің біріне жасалған қарулы шабуылды қалған тараптарға да жасалған шабуыл ретінде қарастыруды көздейді. Келісім Таяу Шығыстағы әскери жағдай шиеленісіп тұрған кезеңде жасалды.
- 8 тамызда Киев облысына ресейлік соққыдан төрт адам қаза тапты
8 тамызда Ресейдің Киев пен оған жақын аумақтарға жасаған шабуылынан төрт адам, оның ішінде бір бала қаза тапты. Associated Press Украина президенті Владимир Зеленскийдің сол күні Сербия президенті Александр Вучичпен Белградта кездескенін хабарлады.
Украина тарапы Ресейдің мұнай нысандарына да соққы жасалғанын мәлімдеді.
- 8 тамыз: Колумбияның жаңа президенті қызметіне кіріскеннен кейін көлік жарылды
- 7 тамызда Абелардо де ла Эсприэлья Колумбия президенті қызметіне кірісті. Келесі күні елдің оңтүстік-батысындағы Панамерикалық тасжол бойындағы бақылау бекетінде автокөлік жарылды.
Колумбия армиясы шабуылға бұрынғы FARC ұйымынан бөлінген қарулы топтарды күдікті деп атады. Екі күзет қызметкері жеңіл жарақат алды.
- 8 тамызда Украина президенті Сербияға барды
8 тамызда Украина президенті Владимир Зеленский Сербияға барып, президент Александр Вучичпен кездесті.
Бұл сапар ерекше назар аударды. Өйткені Сербия - Украинадағы соғыс басталғалы Ресеймен салыстырмалы түрде жақын қарым-қатынасты сақтап келген Еуропа елдерінің бірі.
- 4-8 тамыз: Ормуз дағдарысы әлемдік тасымалға қысым жасады
Иранның Ормуздағы теңіз қозғалысын шектеуі мен АҚШ блокадасы мұнай тасымалымен қатар халықаралық теңіз тасымалына қауіп төндірді. Reuters агенттігінің мәлімдеуінше, Қызыл теңіздегі Иранмен байланысты хуситтердің Сауд Арабиясына қарсы теңіз блокадасы да мұнай экспортын жеткізудің балама бағыттарына қысым түсірді.
- 5-8 тамыз - Әлемдік экономика энергетикалық тәуекелді қайта бағалады
АҚШ пен Иран арасындағы соғыстың бес айға созылуы энергетикадан бастап көлік, сақтандыру және азық-түлік бағаларына дейінгі нарықтарға әсер ете бастады.
- 6 тамызда Дональд Трамптың Иранмен соғыстан шығудың нақты жолын табу мәселесінде қысымға тап болғанын жазды.
ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ ТЕХНОЛОГИЯ
- 5 тамыз: Оңтүстік Кореяның K-EXAONE 2.0 моделі таныстырылды
5 тамызда жарияланған техникалық есепте LG AI Research компаниясының K-EXAONE 2.0 моделі таныстырылды. Модельдің жалпы параметр саны 750 млрд, ал бір токенді өңдеу кезінде шамамен 37 млрд параметр іске қосылады.
Модель 256 мың токенге дейінгі контекстпен жұмыс істейді және алдыңғы нұсқамен салыстырғанда тілдер санын алтыдан онға дейін кеңейтеді. Жоба Apache 2.0 лицензиясымен ашық түрде ұсынылған.
Бұл Қазақстандағы AI олимпиадасымен қатар, әлемде жасанды интеллекттің бәсекесі тек жабық коммерциялық модельдермен шектелмей, ашық модельдерге де ауысып жатқанын көрсететін маңызды оқиғалардың бірі болды.
НЕГІЗГІ САНДАР
127 041 - мемлекеттік білім гранты конкурсына түскен өтініш саны.
75 мыңнан астам - 2026–2027 оқу жылына бакалавриатқа бөлінген грант.
16 674 - инженерлік, өңдеу және құрылыс салаларына бөлінген грант.
12 228 - педагогикалық ғылымдарға бөлінген грант.
10 387 - ақпараттық-коммуникациялық технологияларға бөлінген грант.
9 188 - жаратылыстану ғылымдары, математика және статистикаға бөлінген грант.
30 - «Тәуелсіздік ұрпақтары - 2026» грантының жеңімпаздары.
3 млн теңге - әр грант иегеріне берілетін қаржы.
2 200-ден астам - «Тәуелсіздік ұрпақтары» грантына түскен өтінім.
106 ел - Астанадағы IOAI 2026 олимпиадасына қатысқан мемлекеттер саны.
500-ге жуық - IOAI 2026 қатысушылары, тәлімгерлері мен қазылар алқасы мүшелерінің саны.
50 ел - «Болашақ ойындарына» қатысқан мемлекеттер саны.
800-ден астам - «Болашақ ойындарына» қатысқан спортшылар мен клубтар саны.
4,75 млн доллар - «Болашақ ойындарының» жалпы жүлде қоры.
589 - бағасы төмендетілген дәрілік препарат саны.
1,4 млрд теңге - Ақмола облысындағы су инфрақұрылымына қайтарылған активтер есебінен бөлінген қаржы.
2,7 млрд теңге - Солтүстік Қазақстан облысының ауылдарын сумен қамтуға бағытталған қаржы.
