Әлем
1833 жыл - Британ отарларындағы құлдықты жою туралы заң қабылданды. 28 тамызда Ұлыбритания парламенті империяның көптеген отарларындағы құлдықты жоюды көздеген Slavery Abolition Act құжатын қабылдады. Заң 1834 жылғы 1 тамыздан бастап күшіне еніп, Британ отарларындағы құлдық жүйесінің заңдық тұрғыдан жойылуына жол ашты.
1850 жыл - Рихард Вагнердің «Лоэнгрин» операсының премьерасы өтті. Композитордың әйгілі үш актілі операсы Веймардағы сарай театрында алғаш сахналанды. Кейін «Лоэнгрин» еуропалық опера өнерінің классикалық шығармаларының біріне айналды.
1884 жыл - Торнадо алғаш рет фотосуретке түсірілді. 28 тамызда қазіргі Оңтүстік Дакота аумағында болған құйынның суреті түсірілді. Америкалық метеорология тарихына арналған зерттеулер оны торнадоның ең алғашқы белгілі фотосуреттерінің бірі ретінде көрсетеді.
1955 жыл - 14 жастағы Эмметт Тилл өлтірілді. Миссисипиде қара нәсілді жасөспірімнің ақ нәсілді әйелге қатысты әрекеті туралы дау оның ұрланып, аяусыз өлтірілуіне әкелді. Қылмыс бойынша сотталған екі ақ нәсілді ер адамды ақ нәсілді алқабилер соты ақтап шығарды. Тиллдің өлімі АҚШ-тағы азаматтық құқықтар қозғалысына үлкен серпін берген оқиғалардың біріне айналды.
1957 жыл - АҚШ Сенатындағы тарихи филибастер басталды. Сенатор Стром Термонд 1957 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға қарсылық білдіріп, Сенат мінберінде 24 сағат 18 минут сөйлеп, сол кездегі рекорд орнатты. Ол сөзін 28 тамызда бастап, 29 тамызға дейін жалғастырды.
1963 жыл — Вашингтондағы тарихи шеру өтті. АҚШ астанасында 250 мыңға жуық адам қатысқан «Жұмыс пен еркіндік үшін Вашингтонға шеру» өтті. Линкольн мемориалы алдында Мартин Лютер Кинг өзінің адам құқықтары тарихындағы ең танымал сөздерінің бірі - «I Have a Dream» («Менің арманым бар») сөзін сөйледі. Шеру нәсілдік теңдік пен азаматтық құқықтар туралы заң қабылдауды талап еткен қозғалыстың шарықтау кезеңдерінің біріне айналды.
1968 жыл - Чикагодағы саяси наразылықтар күшпен басылды. Демократиялық партияның съезі өтіп жатқан кезде Вьетнам соғысына қарсы мыңдаған адам көшеге шықты. 28 тамызда полиция мен демонстранттар арасында жаппай қақтығыс болып, жүздеген адам жараланды және ұсталды. Теледидардан көрсетілген көріністер АҚШ-тағы саяси дағдарыстың символына айналды.
1973 жыл - Стокгольмдегі кепілге алу оқиғасы аяқталды. Норрмальмсторг алаңындағы банкке жасалған шабуыл кезінде төрт қызметкер бірнеше күн бойы кепілде ұсталды. Полиция операциясынан кейін кепілдегілер босатылды. Осы оқиғадан кейін кепілге алынған адамдардың қылмыскерлерге психологиялық тұрғыдан жақтасуын сипаттайтын «Стокгольм синдромы» термині кең тарады.
1988 жыл - Рамштайндағы әуе шоуы кезінде ірі апат болды. Германиядағы АҚШ-тың Рамштайн әскери базасында италиялық Frecce Tricolori тобының үш ұшағы ауада соқтығысып, бір ұшақ көрермендер арасына құлады. АҚШ Әуе күштерінің дерегінше, 70 адам қаза тауып, 346 көрермен ауыр жараланды. Апат әуе шоуларындағы қауіпсіздік талаптарының қайта қаралуына ықпал етті.
1990 жыл - Ирак Кувейтті өзінің 19-провинциясы деп жариялады. Кувейтке басып кіргеннен кейін Бағдад 28 тамызда елді Ирактың құрамына қосылған аумақ деп жариялады. Халықаралық қауымдастық бұл шешімді мойындамады. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі Ирактың Кувейтті аннексиялауын заңсыз деп танып, оны жарамсыз деп жариялаған болатын.
1993 жыл - «Галилео» аппараты Айда астероидын зерттеді. NASA-ның «Galileo» ғарыш аппараты 28 тамызда Марс пен Юпитер арасындағы астероид белдеуіндегі 243 Ida астероидынан шамамен 2400 шақырым қашықтықтан ұшып өтті. Кейін жіберілген суреттерді зерттеу барысында Айданың өзінің табиғи серігі бар екені анықталды. Ол Дактиль деп аталды және бұл адамзат алғаш рет серігі бар астероидты анықтаған жағдай болды.
Қазақстан
1985 жыл - Екібастұздағы ірі көмір кәсіпорны іске қосылды. 28 тамызда Қазақстандағы көмір өндірісінің маңызды нысандарының бірі - Екібастұздағы «Восточный» разрезі іске қосылды. Кейін кәсіпорын Қазақстанның энергетика саласын көмірмен қамтамасыз ететін ірі өндіріс орындарының біріне айналды.
1989 жыл - «Әзірет Сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығы құрылды. 28 тамызда Түркістандағы тарихи-археологиялық мұраны жинау, сақтау және зерттеуге бағытталған музей-қорықтың негізі қаланды. Бұл шешім көне Түркістанның тарихи мұрасын жүйелі түрде қорғау мен ғылыми зерттеудің жаңа кезеңін бастады.
1991 жыл - Қазақстанда Археология институтын құру туралы шешім қабылданды. Қазақ КСР Министрлер кабинеті 28 тамызда Ғылым академиясы жүйесінде Археология институтын ұйымдастыру туралы №496 қаулы қабылдады. Кейін институтқа көрнекті археолог Әлкей Марғұланның есімі берілді. Бүгінде бұл мекеме Қазақстанның археологиялық мұрасын зерттейтін негізгі ғылыми орталықтардың бірі.
1991 жыл - Қазақ КСР Коммунистік партиясы Орталық комитетінің таратылуы басталды. Қазақстан тарихы порталының дерегіне сәйкес, 28 тамызда Қазақ КСР Коммунистік партиясы Орталық комитетінің қызметі тоқтатылды. Бұл шешім КСРО-дағы тамыз оқиғаларынан кейін Қазақстанның саяси жүйесінде басталған түбегейлі өзгерістердің бір көрінісі болды.
1999 жыл - Қазақстанның мемлекеттік жастар саясатының алғашқы тұжырымдамаларының бірі бекітілді. Президенттің 28 тамыздағы №73 өкімімен Мемлекеттік жастар саясатының тұжырымдамасы мақұлданды. Құжат жастардың білім алуы, еңбекпен қамтылуы, әлеуметтік бейімделуі, шығармашылық қабілетін дамытуы және қоғамдық өмірге қатысуына жағдай жасауды мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттары ретінде белгіледі. Кейін осы тұжырымдама негізінде «Жастар Қазақстаны» сияқты мемлекеттік бағдарламалар әзірленді.
Дереккөздер:
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі, «Қазақстан тарихы» порталы (e-history.kz), Kazinform, Қазақстан Республикасының Ұлттық архиві, Ұлыбритания Ұлттық архиві, АҚШ Ұлттық архиві, АҚШ Сенатының Тарихи кеңсесі, АҚШ Әділет министрлігі, АҚШ Конгресс кітапханасы, NASA, NASA Jet Propulsion Laboratory, БҰҰ Сандық кітапханасы, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі, Халықаралық Олимпиада комитеті, АҚШ Әуе күштері.
