Бірі – қазақтың қаһарман қызы, бірі – жекпе-жек жанкүйерлерінің сүйіктісі. 23 қазанда ел тарихында, спортта, ғылым мен өнерде өзіндік орны бар қазақстандықтар дүниеге келген. Бүгін сол тұлғалардың өмірінен қызықты деректерді Malim.kz ұсынады.
Шавкат Рахмонов: әлемге "Nomad" атымен танылған қазақ
23 қазан – қазақстандық аралас жекпе-жек шебері Шавкат Рахмоновтың туған күні. Ол 1994 жылы Өзбекстанда дүниеге келген. Бүгін спортшы 32 жасқа толып отыр. 2014 жылы Қазақстан азаматтығын алған Шавкат кейін халықаралық жарыстарда ел намысын қорғап, қазақстандық жанкүйерлерге кеңінен танылды.
Оның спорттағы лақап аты – "Nomad", қазақша мағынасы – "Көшпенді". UFC-ге дейін Шавкат M-1 ұйымының жартылай орта салмақтағы чемпионы болды. Ал 2020 жылы әлемдегі ең танымал жекпе-жек ұйымдарының бірі UFC-де өнер көрсете бастады. Нил Мэгни, Джефф Нил және Стивен Томпсон секілді тәжірибелі қарсыластарын жеңуі оның есімін әлемдік жанкүйерлерге танытты.
Шавкаттың спорттық жолындағы ерекше дерек – кәсіпқой мансабындағы алғашқы 18 жеңісінің бәрін мерзімінен бұрын аяқтауы. Оның сегізінде қарсыласын нокаутқа түсірсе, онында әдіс қолданып, берілуге мәжбүрлеген. Бұл көрсеткіш оның соққы алмасуда да, күресте де осал емес екенін көрсетті.
Мәншүк Мәметова: шын есімі Мәнсия болған батыр қыз
1922 жылғы 23 қазанда қазақтың қаһарман қызы Мәншүк Мәметова дүниеге келген. Биыл оның туғанына 104 жыл толды. Ол – Кеңес Одағының Батыры атағын алған тұңғыш қазақ қызы. Бұл атақ Мәншүкке 1944 жылы, қаза тапқаннан кейін берілді.
Көпшілік біле бермейтін дерек: батырдың шын есімі – Мәнсия. Анасы оны "Моншағым" деп еркелеткен. Бала күнінде осы сөзді өзінше айтқан қыз кейін Мәншүк атанып кеткен. Ел жадында қалған есімнің түбінде осындай отбасылық мейірім жатыр.
Соғысқа дейін медицина институтында оқыған Мәншүк майданға өз еркімен аттанған. Ол пулеметші болып, Невель қаласы үшін шайқаста ерлік көрсетті. 1943 жылғы 15 қазанда қаза тапқанда, 21 жасқа толуына небәрі сегіз күн қалған еді. Мәншүкпен бір әскери құрамда кейін белгілі жазушы атанған Әзілхан Нұршайықов та болған.
Ая Қалиева: композиторлықтан өнер ордаларын басқаруға дейін
23 қазанда туған өнер өкілдерінің бірі – композитор, педагог Ая Қалиева. Ол 1970 жылы Алматыда дүниеге келген. Бүгін 56 жасқа толып отырған өнер қайраткерінің еңбек жолы музыкамен және жас таланттарды тәрбиелеумен тығыз байланысты.
Ая Қалиева Чайковский атындағы музыкалық училищені, кейін Құрманғазы атындағы консерваторияны "композиция" мамандығы бойынша бітірген. Яғни оның негізгі кәсібі – музыка жазу. Еңбек жолында ұстаздықпен де айналысып, Алматыдағы Чайковский атындағы музыкалық колледжде сабақ берген.
Оның өмірбаянындағы қызықты тұс – шығармашылық пен басқару ісін қатар алып жүруі. 2018–2021 жылдары Абай атындағы опера және балет театрын басқарған Ая Қалиева 2025 жылғы маусымда Александр Селезнёв атындағы Алматы хореографиялық училищесінің директоры болып тағайындалды. Осылайша композитор ретінде білім алған маманның қызмет жолы опера және балет өнерімен де тоғысты.
Жұлдызбек Әбілқожин: еңбек жолын лаборанттан бастаған тарихшы
Тарихшы, тарих ғылымдарының докторы Жұлдызбек Әбілқожин 1951 жылғы 23 қазанда Алматыда дүниеге келген. Биыл ғалым 75 жасқа толып отыр. Ол Қазақстанның әлеуметтік және экономикалық тарихын, дәстүрлі қазақ қоғамының өзгеруін зерттеген еңбектерімен белгілі.
Ғалымның үлкен ғылымға жолы қарапайым қызметтен басталған. 1976 жылы жоғары оқу орнын бітірген соң, Шоқан Уәлиханов атындағы институтқа аға лаборант болып жұмысқа орналасқан. Кейін ғылыми қызметкер атанып, кандидаттық және докторлық диссертацияларын қорғаған.
Әбілқожиннің зерттеулері Қазақстаннан бөлек, Франция, АҚШ, Италия, Швеция және басқа елдерде жарияланған. Ол Англия мен Франция университеттерінде дәріс оқып, бес томдық "Қазақстан тарихының" төртінші және бесінші томдарын әзірлеуге үлес қосқан. Оның еңбектері өткен ғасырдағы қазақ қоғамының қалай өзгергенін, сол өзгерістердің халық тұрмысына қалай әсер еткенін түсінуге көмектеседі.
