Қазақ киносының тарихында ана бейнесін ерекше шеберлікпен сомдаған Әмина Өмірзақованың өмірінде көпшілік біле бермейтін таңғаларлық оқиға болған. 1938 жылы небәрі 19 жастағы актриса «халық жауы» деген айыппен тұтқындалған ағасын құтқару үшін Мәскеуге аттанып, Кеңес Одағының жоғары лауазымды басшыларының бірі Михаил Калининнің қабылдауына кірген. Оның батыл әрекетінен кейін ағасы түрмеден босап шыққан. Алайда бұл оқиғаның соңы қайғылы аяқталған, деп жазады Malim.kz.
Әмина Өмірзақова дегенде көпшіліктің көз алдына «Тақиялы періште» фильміндегі ақкөңіл Тана, «Ана туралы аңыздағы» қайсар ана немесе «Гауһартастағы» ақ жаулықты әже бейнесі келеді. Алайда актрисаның шынайы өмірі өзі сомдаған кейіпкерлердің тағдырынан кем түспейтін қиындықтарға толы болды.
Ол жастайынан әкесінен айырылып, ашаршылық пен саяси қуғын-сүргін кезеңдерін бастан кешірді. Ал 1938 жылы отбасына төнген үлкен қауіп оны Мәскеуге дейін баруға мәжбүр етті.

«Халық жауы» деген айыппен ағасын ұстап әкеткен
Әмина Өмірзақова 1919 жылы 8 наурызда қазіргі Абай облысының Қарауыл ауылында дүниеге келген.
Әкесі Ерғожа ерте қайтыс болғандықтан, отбасындағы балалардың тәрбиесіне үлкен ағасы Қаптағай қамқорлық жасаған.
Қаптағай Ерғожин кейін мемлекеттік қызмет атқарып, Қазақ КСР Жеңіл өнеркәсіп халық комиссарының орынбасары қызметіне дейін көтерілген.
Алайда 1930-жылдары Кеңес Одағында басталған жаппай саяси қуғын-сүргін бұл отбасын да айналып өтпеді.
1938 жылы Ленинградта білім алып жүрген Әминаға суық хабар жетеді. Үлкен ағасы Қаптағайды «халық жауы» деген айыппен тұтқындапты.
Бұл жағдай бүкіл отбасы үшін ауыр соққы болды.
Әмина оқуын уақытша тоқтатып, елге оралады. Үйіне келгенде анасы мен жеңгесінің жылап отырғанын көреді.
Актрисаның кейінгі естелігіне сәйкес, отбасы ағасының тағдырына қатты алаңдап, оны босатудың жолын іздеген.
Бірақ сол кезеңде саяси айыппен ұсталған адамды түрмеден шығару оңай шаруа емес еді.

Үйіндегі заттарды сатып, Мәскеуге аттанған
Әмина Өмірзақова бұл оқиғаны кейін «Аңыз адам» журналына берген сұхбатында егжей-тегжейлі баяндаған.
Оның айтуынша, ағасын құтқару үшін отбасы үйіндегі сатуға жарайтын заттарды сатып, адвокат жалдаған.
Содан кейін Әмина адвокатпен бірге Мәскеуге аттанады.
Мақсаты – КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының төрағасы Михаил Калининмен жеке кездесіп, ағасының жағдайын түсіндіру.
Ол кезде Калинин Кеңес Одағының ең жоғары мемлекеттік қызметтерінің бірін атқарған.
Жас актриса Мәскеуге жеткен соң оның қабылдауына жазылады.
Ақыры көптен күткен кездесу сәті де келеді.
Алайда күтпеген жағдай болады.
Калининнің хатшысы қабылдауға Қазақстаннан жас қыздың келгенін хабарлайды. Сол кезде басшы Әминаны адвокатсыз, жалғыз өзін кіргізуді сұрайды.
Жас қыз үлкен лауазымды адамның алдына жалғыз кіруге мәжбүр болады.

Калининнің кабинетінде не болған?
Әмина Өмірзақова өзінің естелігінде сол кездегі қорқынышы мен толқынысын жасырмаған.
Ол Михаил Калининнің кабинетіне кірерде қатты қобалжып, аяқ-қолы дірілдегенін айтқан.
Есік ашылып, ішке кіргенде Калинин орнынан тұрып қарсы алған.
Сол сәтте жас қыз өзін ұстай алмай, оның жанына жүгіріп барып құшақтай алған.
Әмина жылағаны соншалық, біраз уақытқа дейін ештеңе айта алмаған.
Калинин оны жұбатып, қол орамалын ұсынады.
Біраздан кейін ғана Әмина сабасына түсіп, ағасының жазықсыз тұтқындалғанын, үйдегі ауыр жағдайды және отбасының басына түскен қиындықты баяндап береді.
Актрисаның естелігіне қарағанда, Калинин оның сөзін үнсіз тыңдап, қолдан келгенше көмектесуге уәде берген.
Бұл кездесу Әмина үшін үлкен үмітке айналады.

«Ағам келеді, оны босатады»
Мәскеуден оралған Әмина үйіне қуанышты хабар жеткізеді.
Ол анасы мен жеңгесіне Калининмен кездескенін, оның көмектесуге уәде бергенін айтады.
Алайда үйдегілер бұл сөзге бірден сене қоймаған.
Өйткені сол кезеңдегі саяси жағдайды ескерсек, «халық жауы» деген айыппен қамалған адамның түрмеден босап шығуы сирек болатын.
Соған қарамастан, Әмина үмітін үзбейді.
Біраз уақыт өткеннен кейін Қаптағай Ерғожин шынымен үйіне оралады.
Бұл актрисаның өміріндегі ең үлкен қуаныштардың бірі еді.
Дегенмен ағасының босатылуына нақты қандай шешімнің негіз болғаны туралы құжат бұл естелікте келтірілмейді. Әмина оның оралуын Мәскеудегі кездесуінен кейін болған оқиға ретінде баяндаған.

Алайда қуаныш ұзаққа созылмаған
Қаптағайдың түрмеден босап шығуы отбасының қайғысын толық сейілте алмады.
Себебі қамауда отырған жылдар оның денсаулығына ауыр әсер еткен.
Әмина Өмірзақованың айтуынша, ағасы түрмеден шыққан соң көп ұзамай сол жерде жұқтырған ауруынан қайтыс болған.
Бұл қасірет отбасына тағы бір ауыр соққы болып тиген.
Актриса екінші ағасы Садырдың да отбасындағы қайғы-қасіретті көтере алмай, көп ұзамай дүниеден өткенін еске алған.
Осылайша Әмина Өмірзақованың ағасын құтқару жолындағы батыл әрекеті оның өміріндегі ең ауыр естеліктердің біріне айналды.
Өзі де «халық жауының туысы» атанып, жұмысынан айырылған
Саяси қуғын-сүргін Әминаның шығармашылық өміріне де әсер етті.
1938 жылы оқуын аяқтаған актриса Шымкент облыстық драма театрында жұмыс істей бастады.
Ол театр сахнасында түрлі қойылымдарға қатысып, кәсіби актриса ретінде қалыптаса түсті.
Бірақ ағасының саяси айыппен тұтқындалуы кейін өзінің де алдынан шықты.
E-history.kz порталында жарияланған өмірбаяндық материалда Әмина Өмірзақованың «халық жауының» жақын туысы ретінде театрдағы жұмысынан шығарылғаны баяндалады.
Осыдан кейін ол Алматыға барып, кино саласында жұмыс іздеуге мәжбүр болған.
Бастапқыда болашақ әйгілі актриса «Қазақфильм» киностудиясында монтаждау ісін меңгеріп, техникалық жұмыстар атқарған.
Бірақ дәл осы кезең оның кинодағы үлкен шығармашылық жолының басталуына себеп болады.
Мұхтар Әуезовтің назарына іліккен актриса
1945 жылы Әмина Өмірзақова «Абай әндері» фильмінде Ажар рөлін сомдады.
Бұл рөлге актрисаны таңдау тарихы да қызық.
Өзінің естелігінде Әмина фильмге сұлу қыздар іздестірілгенін, ал өзінің суретін үлкен үміт күтпей тапсырғанын айтқан.
Кейін Мұхтар Әуезовтің өзі үміткерлерді көріп, актрисаның көзін ерекше ұнатқаны туралы әңгімелеген.
Осылайша Әмина Ажар рөлін сомдап, кино саласындағы алғашқы ірі шығармашылық жетістіктерінің біріне қол жеткізді.
Кейін ол «Ана туралы аңыз», «Тақиялы періште», «Гауһартас» секілді қазақ киносының алтын қорына енген туындыларда ойнады.
Әсіресе Шәкен Аймановтың «Тақиялы періште» фильміндегі Тана бейнесі актрисаның халық арасындағы танымалдығын арттырды.
Көрермен экраннан мейірімді, әзілқой, баласының болашағына алаңдайтын ананы көрді.
Ал сол рөлді сомдаған актрисаның өзі жас кезінде туған ағасын құтқару үшін Кеңес Одағының жоғары басшысына дейін барған еді.
Әмина Өмірзақованың қайсарлығы ұмытылған жоқ
Әмина Өмірзақова 2006 жылы 26 қыркүйекте 87 жасында дүниеден өтті.
Ол қазақ театры мен киносының дамуына зор үлес қосып, бірнеше буын көрерменнің сүйікті актрисасына айналды.
Алайда оның өміріндегі ең әсерлі оқиғалардың бірі сахнада немесе түсірілім алаңында емес, 1938 жылы Мәскеудегі мемлекеттік қызметкердің кабинетінде өткен.
Он тоғыз жастағы бойжеткеннің туған ағасын арашалау үшін үйіндегі дүниесін сатып, адвокат жалдап, белгісіздікке толы сапарға шығуы – үлкен тәуекел еді.
Оның әрекетінен кейін ағасы бостандыққа оралғанымен, ұзақ өмір сүре алмады.
Сөйтіп, Әмина Өмірзақованың өміріндегі бұл оқиға бір отбасының қуанышы мен қайғысын қатар сақтаған тарихи естелік болып қалды.
Қазақ киносының анасы атанған актриса шынайы өмірде де жақындары үшін күресе білген қайсар жан еді.