Ғылымы дамыған ел өседі

Malim Админ

  • 12.04.2021

12 сәуір – Ғылым күні. Соңғы жылдары мемлекет ғылымды қаржыландыруды арттырып, 2025 жылға қарай ішкі жалпы өнімнің 1 пайызына жеткізбек. Бұл, әрине, ғылымның дамуына оң әсерін тигізіп отыр. Мысалы, Web of Science негізгі үш индекске кіретін ғылыми журналдарға қазақстандық ғалымдар 2020 жылы 2360 мақала шығарды, бұл 2019 жылмен салыстырғанда 13 пайызға артық.

Бүгін қазақстандық ғалымдарды кәсіби мерекесімен құттықтаған білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов соңғы жылдары ғылымды қаржыландыру екі есе артқанын, ғылым дамыса ғана мемлекет дамитынын айтып өтті.

Ғылым күніне орай біз осы тақырыпта Phd, білім және ғылым министрлігі жанындағы Жас ғалымдар кеңесінің мүшесі Қуаныш Жұмабекұлымен сұхбаттастық.

– Бүгін – ғылым күні. Осы орайда сұхбатымызды Қазақстан ғылымы жайлы аз-кем әңгімеден бастасақ. 2019 жылы ғылымға 82 333,1 млн теңге,  ал 2020 жылы  85 180,6 млн теңге бөлінді. 2025 жылға қарай ғылымды қаржыландыру ішкі жалпы өнімнің 1 пайызына жетеді деп хабарланды. Ғалымдар мемлекет тарапынан жасалып жатқан осы қолдауды сезіп жатыр ма? Өзіңіз ғалым ретінде бұл туралы не дейсіз?

– Өзіңіз білесіз, Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Абай және ХХІ ғасырдағы Қазақстан» атты мақаласында ең бірінші көтерген мәселесі – білім мен ғылым. Бұл отандық ғылымның сапасын және оның бәсекеге қабілеттілігін арттыру жолында үлкен серпіліс.  Ғылымға бөлінген қаржы – болашаққа инвестиция. Ғылыми-зерттеу жұмыстарына гранттар бөлініп жатыр. Бұл – нақты нәтиже.

– Ғылым күнінде А.Байтұрсынов атындағы тіл білімі институтының атқарып жатқан жұмыстарына да қысқаша тоқталсақ. Осы жұмыстар жайлы толығырақ тарқатып айтып бересіз бе?

– ҚР БҒМ ҒК Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының «Латынграфикалы жаңа ұлттық әліпби негізінде қазақ жазуын жаңғыртудың ғылыми-лингвистикалық базасын әзірлеу» жобасы аясында орфографиялық, орфоэпиялық сөздіктер мен анықтағыштар әзірлеу, Салалық топонимиялық және антропонимиялық сөздіктердің қолжазбасын әзірлеу, Салалық терминологиялық сөздіктердің қолжазбасын әзірлеу, теолингвистикалық сөздік әзірлеу сияқты жұмыстар атқарылды. Бірақ жетілдірілген әліпбимен қайта толықтырылып, өзгерістер енгізіледі.

– Өзіңіз ғалым ретінде ғылымның дамуына қалай үлес қосып жүрсіз?

– 2020 жылы «Türkiye Türkçesi ve Kazak Türkçesinde Hayvan Adı İçeren Atasözleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Çalışma» тақырыбындағы докторлық диссертациям Түркияның жүргізген мониторинг нәтижесіне сәйкес үздік деп танылып, түрік ағайындардың қолдауымен Ыстамбұл қаласындағы «Platanus Publishing» баспасынан монография ретінде жарық көрген болатын. Сондай-ақ ҚР БҒМ ҒК Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының «Латынграфикалы жаңа ұлттық әліпби негізінде қазақ жазуын жаңғыртудың ғылыми-лингвистикалық базасын әзірлеу» жобасының 4.12 тармағына сәйкес жасалған «Кирилл және латын графикаларында теолингвистикалық сөздіктің» жауапты редакторы және құрастырушысы болдым.

– Рахмет!

 

 

Байланысты жаналықтар

Нұрбай Кеңесбекұлы: Ұлттық ұлан патриот жастарды шыңдайтын құрылым

30.06.2024

Төрехан Майбас: Бізді осы күнге алып келген - қазақшылығымыз!

28.06.2024

Тіл корпустарын әзірлеу және жетілдіру ісі – аса маңызды тарихи-мәдени іс-шара

27.06.2024

Аңсаған Мұстафа: Ұлттық нақыштағы киім ұлттық сананың оянуына себеп

25.06.2024

Аякөз Еркінбекқызы: Жастарға Қазанғап, Әлшекей, Ақбала күйлерін саф күйінде жеткізгіміз келеді

24.06.2024

Бауыржан Азанов: Тікелей эфирде сот процесін өткізуге кім шешім қабылдады? Сол бәріне жауап береді

13.05.2024
MalimBlocks
Нұрбай Кеңесбекұлы: Ұлттық ұлан патриот жастарды шыңдайтын құрылым

«Жас бүркіт» деп аталатын 7 спорттық әскери-патриоттық клубы жұмыс істейді

Төрехан Майбас: Бізді осы күнге алып келген - қазақшылығымыз!

Тәңіріміз сыйлаған құтымыздың Иесі болуымыз керек!

Тіл корпустарын әзірлеу және жетілдіру ісі – аса маңызды тарихи-мәдени іс-шара

Қазақ тілінің корпус қорын арттыру, ішкі функцияларын жетілдіру ғылыми тұрғыдан да, тіл болашағы тұрғысынан да өте маңызды әрі өзекті.

Аңсаған Мұстафа: Ұлттық нақыштағы киім ұлттық сананың оянуына себеп

Ұлттық нақышты киім-кешекке принт түрінде түсіріп, ұлттық сананы жаңғырту жолдарын іздеген дарынды суретші, ұлт жанашыры Аңсаған Мұстафамен әңгімелесудің сәті түсті.

Аякөз Еркінбекқызы: Жастарға Қазанғап, Әлшекей, Ақбала күйлерін саф күйінде жеткізгіміз келеді

Ақбала Жаңқабылұлы мен Шағдар Ақылбековтың есімдері қалың көпшілікке таныс емес

Бауыржан Азанов: Тікелей эфирде сот процесін өткізуге кім шешім қабылдады? Сол бәріне жауап береді

Алқабилер сот шешімінің әділ шығарылуына ықпал ете алып отыр ма?