Ғылымы дамыған ел өседі

Malim Админ

  • 12.04.2021

12 сәуір – Ғылым күні. Соңғы жылдары мемлекет ғылымды қаржыландыруды арттырып, 2025 жылға қарай ішкі жалпы өнімнің 1 пайызына жеткізбек. Бұл, әрине, ғылымның дамуына оң әсерін тигізіп отыр. Мысалы, Web of Science негізгі үш индекске кіретін ғылыми журналдарға қазақстандық ғалымдар 2020 жылы 2360 мақала шығарды, бұл 2019 жылмен салыстырғанда 13 пайызға артық.

Бүгін қазақстандық ғалымдарды кәсіби мерекесімен құттықтаған білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов соңғы жылдары ғылымды қаржыландыру екі есе артқанын, ғылым дамыса ғана мемлекет дамитынын айтып өтті.

Ғылым күніне орай біз осы тақырыпта Phd, білім және ғылым министрлігі жанындағы Жас ғалымдар кеңесінің мүшесі Қуаныш Жұмабекұлымен сұхбаттастық.

– Бүгін – ғылым күні. Осы орайда сұхбатымызды Қазақстан ғылымы жайлы аз-кем әңгімеден бастасақ. 2019 жылы ғылымға 82 333,1 млн теңге,  ал 2020 жылы  85 180,6 млн теңге бөлінді. 2025 жылға қарай ғылымды қаржыландыру ішкі жалпы өнімнің 1 пайызына жетеді деп хабарланды. Ғалымдар мемлекет тарапынан жасалып жатқан осы қолдауды сезіп жатыр ма? Өзіңіз ғалым ретінде бұл туралы не дейсіз?

– Өзіңіз білесіз, Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Абай және ХХІ ғасырдағы Қазақстан» атты мақаласында ең бірінші көтерген мәселесі – білім мен ғылым. Бұл отандық ғылымның сапасын және оның бәсекеге қабілеттілігін арттыру жолында үлкен серпіліс.  Ғылымға бөлінген қаржы – болашаққа инвестиция. Ғылыми-зерттеу жұмыстарына гранттар бөлініп жатыр. Бұл – нақты нәтиже.

– Ғылым күнінде А.Байтұрсынов атындағы тіл білімі институтының атқарып жатқан жұмыстарына да қысқаша тоқталсақ. Осы жұмыстар жайлы толығырақ тарқатып айтып бересіз бе?

– ҚР БҒМ ҒК Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының «Латынграфикалы жаңа ұлттық әліпби негізінде қазақ жазуын жаңғыртудың ғылыми-лингвистикалық базасын әзірлеу» жобасы аясында орфографиялық, орфоэпиялық сөздіктер мен анықтағыштар әзірлеу, Салалық топонимиялық және антропонимиялық сөздіктердің қолжазбасын әзірлеу, Салалық терминологиялық сөздіктердің қолжазбасын әзірлеу, теолингвистикалық сөздік әзірлеу сияқты жұмыстар атқарылды. Бірақ жетілдірілген әліпбимен қайта толықтырылып, өзгерістер енгізіледі.

– Өзіңіз ғалым ретінде ғылымның дамуына қалай үлес қосып жүрсіз?

– 2020 жылы «Türkiye Türkçesi ve Kazak Türkçesinde Hayvan Adı İçeren Atasözleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Çalışma» тақырыбындағы докторлық диссертациям Түркияның жүргізген мониторинг нәтижесіне сәйкес үздік деп танылып, түрік ағайындардың қолдауымен Ыстамбұл қаласындағы «Platanus Publishing» баспасынан монография ретінде жарық көрген болатын. Сондай-ақ ҚР БҒМ ҒК Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының «Латынграфикалы жаңа ұлттық әліпби негізінде қазақ жазуын жаңғыртудың ғылыми-лингвистикалық базасын әзірлеу» жобасының 4.12 тармағына сәйкес жасалған «Кирилл және латын графикаларында теолингвистикалық сөздіктің» жауапты редакторы және құрастырушысы болдым.

– Рахмет!

 

 

Байланысты жаналықтар

Жаңа қаулы: енді ревакцинация баршаға міндетті

24.05.2022

"Спутник V" екпесін салдырғандар АҚШ аумағына кіре алмайды

28.09.2021

Арыс оқиғасы: 1473 жәбірленуші мен 16 сотталушы

12.06.2020

Қордай оқиғасына қатысы бар ағайынды 3 жігіт қамауға алынды

18.02.2020

Цой: Тегін вакцина салдырғыңыз келмесе, апта сайын ПТР тапсырыңыз

23.06.2021

Бас прокуратура тергеу изоляторында азаптаудан адам өлгенін мойындады

23.02.2022
MalimBlocks
Жаңа қаулы: енді ревакцинация баршаға міндетті

"Спутник V" екпесін салдырғандар АҚШ аумағына кіре алмайды

Арыс оқиғасы: 1473 жәбірленуші мен 16 сотталушы

Қордай оқиғасына қатысы бар ағайынды 3 жігіт қамауға алынды

Цой: Тегін вакцина салдырғыңыз келмесе, апта сайын ПТР тапсырыңыз

Қызмет көрсету саласы қызметкерлері, өнеркәсіп пен өзге де қызметкер саны жиырмадан асатын ұжымдар вакцина алудан бас тартқан жағдайда апта сайын ПТР тапсыруға міндеттеледі. Бұл туралы бүгін брифингіде денсаулық сақтау министрі Алексей Цой мәлімдеді.

Бас прокуратура тергеу изоляторында азаптаудан адам өлгенін мойындады