Қазақтың бұлбұлы атанған Бибігүл Төлегенова жас кезінде әншілік мансабынан біржола айырылып қала жаздаған. Консерваторияда оқып жүргенде дауысы шықпай, ұстаздарының бірі оған енді әнші бола алмайтынын айтқан. Алайда болашақ опера жұлдызы бұл сөзге мойынсұнбаған. Ол ұзақ уақыт дауысын баптап, қайта ән айтуға мүмкіндік алды. Кейін бұл оқиға оның өміріндегі ең үлкен сынақтардың бірі болып қалды, деп жазады Malim.kz.
Бибігүл Төлегенова – қазақтың кәсіби ән өнерін әлемдік сахнаға танытқан әйгілі орындаушы. Оның табиғи дауысы мен ерекше әншілік шеберлігі миллиондаған тыңдарманның жүрегінен орын алды.
Бірақ халық сүйікті әншісінің бір кездері дауысынан айырылып, өнер жолын жалғастыра алмай қалу қаупіне тап болғанын біле бермейді.
Бұл оқиға туралы Бибігүл Ахметқызы әр жылдары берген сұхбаттарында бірнеше рет әңгімелеген.

"Сен енді әнші болмайсың"
Бәрі болашақ әншінің Алматы консерваториясында білім алып жүрген кезінде басталған.
Бибігүл Төлегенова сол уақытта тұрмыс құрып, тұңғыш қызын дүниеге әкелген еді.
Бірақ ол оқуын тоқтатпаған. Ән айтуды жалғастырып, кәсіби вокал өнерін меңгеруге бар күшін салған.
Әншінің 2014 жылы Zakon.kz басылымына берген сұхбатында баяндауынша, қызы Гүзел дүниеге келгеннен кейін он күн өткенде консерваторияға барған. Алайда сол кезде бұрынғыдай ән айта алмайтынын сезген.
Дауысы шықпай, бойында әлсіздік пайда болған.
Не болғанын түсіне алмаған жас әнші қатты қобалжыған.
Осы кезде ұстазы оны шақырып, енді кәсіби әнші бола алмайтынын айтқан.
Бұл сөз Бибігүл Төлегеноваға ауыр тиген. Өйткені музыка оның бала күнгі арманы болатын.
Жас әнші оқуынан шығарылып қалудан да қорыққан.
Бірақ ол қиындыққа қарамастан өнер жолынан бас тартпауға шешім қабылдайды.
"Ән айтуға да, оқуға да, бала тууға да құқығым бар"
Бибігүл Төлегенова 2019 жылы Астана телеарнасының «Оңай емес» бағдарламасына берген сұхбатында осы оқиғаны ерекше толғаныспен еске алған.
Оның айтуынша, консерваториядағы басшылық өкілдерінің бірі әнші әйелдің кәсіби мансап үшін тұрмыс құрудан және бала тәрбиесінен бас тартуы керек деген пікір білдірген.
Бибігүл мұндай сөзбен келіспеген.
Ол өзінің де әнші болуға, білім алуға және ана атануға құқығы бар екенін дәлелдеуге бекінген.
2014 жылғы сұхбатында әнші сол кезде ұстаздарына дауысы бұрын болғанын, енді оны қалпына келтіру үшін күресетінін айтқанын еске алады.
Осылайша жас Бибігүлдің өмірінде өнерді жалғастыру мен отбасылық міндеттерді қатар алып жүруге қатысты күрделі кезең басталады.

Дауысы не себепті жоғалған?
Әншінің өз естелігіне қарағанда, оның дауысына шамадан тыс жүктеме түскен.
Бибігүл Төлегенова жүкті кезінде де вокалдық сабақтарын тоқтатпағанын айтқан.
2026 жылғы 16 қарашада Harper's Bazaar Kazakhstan басылымына берген сұхбатында әнші сол кездегі алғашқы ұстазының кәсіби маман болғанымен, өзінің жағдайын ескермей, дауысқа шамадан тыс күш түсіргенін баяндады.
Кейін басқа педагог оның даусын сақтап қалу үшін арнайы күтім мен жаттығу тәртібі қажет екенін түсіндірген.
Бұл жерде бір нәрсені ескерген жөн: Бибігүл Төлегенованың оқиғасы – жеке өмірлік тәжірибе. Жүктілік кезінде барлық әйелге ән айтуға болмайды деген жалпы медициналық қорытынды жасау дұрыс емес.
Ал әншінің өз жағдайында дауысқа түскен ауыр жүктеме үлкен қиындыққа әкелген.
Надежда Самышина әншінің даусын қалай қалпына келтірді?
Бибігүл Төлегенованың өміріндегі шешуші өзгеріс тәжірибелі вокал педагогі Надежда Самышинамен байланысты.
Бұл ұстаз жас әншінің дауысын бұрыннан білетін.
Алайда оны қайта тыңдағанда дауысының өзгеріп кеткенін байқайды.
Бибігүл өзінің жағдайын түсіндіріп берген соң, Надежда Самышина оған дауысқа салмақ түсірмейтін арнайы режим ұсынады.
Мұндай тәртіпті вокал мамандары «вокалдық диета» деп атайды.
Оның мақсаты – дауысқа шамадан тыс жүктеме түсірмей, ән айту қабілетін біртіндеп қалпына келтіру.
Бибігүл Төлегенованың естелігіне сәйкес, ол бастапқыда көлемі шағын, дауысты қатты шаршатпайтын шығармаларды ғана орындаған.
Тіпті консерваториядағы сынақтарын да жеке, шағын аудиторияда тапсырған.
2026 жылғы сұхбатында әнші педагогінің өзін екі жыл бойы арнайы вокалдық режимде ұстағанын айтты.
Бұл кезең жас орындаушыдан үлкен шыдамдылық пен табандылықты талап етті.
Өйткені әр сабақ, әр жаттығу оның бұрынғы дауысына қайта оралуына бағытталды.

Екі жылдан кейін дауысы қайта ашылды
Бибігүл Төлегенова 2014 жылғы сұхбатында ұзақ уақыт дауысын баптап, біртіндеп ән айта бастағанын баяндаған.
Кейін демалыс кезінде жақсылап тынығып, күш жинаған.
Үшінші курсқа келгенде әншінің дауысы қайта ашылып, бұрынғы мүмкіндіктері қалпына келе бастаған.
Ол бұл өзгерісті өміріндегі ерекше қуанышты сәттердің бірі ретінде еске алған.
Надежда Самышина жас әншінің табиғи дауысын сақтап қалуға және кәсіби вокалдық техникасын қалыптастыруға зор үлес қосты.
Бибігүл Төлегенова кейін өзіне көмектескен ұстаздарын ерекше құрметпен атап жүрді.
Оның айтуынша, Галина Серебрякова, Надежда Самышина және Екатерина Конева кәсіби әнші болып қалыптасуына айрықша ықпал еткен.

13 жасында ет комбинатында жұмыс істеген
Бибігүл Төлегенованың өнерге келу жолы да оңай болмаған.
Ол 1929 жылы 16 желтоқсанда Семей қаласында дүниеге келген.
Әкесі саяси қуғын-сүргінге ұшырап, отбасы қиын жағдайда қалған.
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін болашақ әнші небәрі 13 жасында Семейдегі ет комбинатында жұмыс істеуге мәжбүр болған.
Бірақ ауыр еңбекке қарамастан, ән айтуды тоқтатпаған.
Өзі жұмыс істейтін өндіріс орнындағы көркемөнерпаздар үйірмесіне қатысып, көпшілік алдында өнер көрсете бастаған.
Бірде оның дауысын жазушы Галина Серебрякова естіп, жас қызға кәсіби музыкамен айналысуға кеңес берген.
Кейін Бибігүл Алматыға келіп, консерваторияның дайындық курсына қабылданған.
Бұл – кәсіби музыкалық білімі жоқ, қарапайым жұмысшы қыздың үлкен өнерге жасаған алғашқы қадамы еді.
«Әнші болмайсың» деген сөзге қарамастан әлемге танылды
Бибігүл Төлегенова дауысын қалпына келтіргеннен кейін кәсіби шығармашылық жолын жалғастырды.
Ол қазақтың халық әндерін, классикалық вокал шығармаларын және опералық партияларды орындап, тыңдарманның сүйіспеншілігіне бөленді.
Әншінің репертуарындағы «Гауһартас», «Бұлбұл», «Қос қарлығаш» секілді шығармалар халық арасында кеңінен танылды.
Ол 1959 жылы Қазақ КСР халық әртісі, ал 1967 жылы КСРО халық әртісі атағын алды.
Кейін ұзақ жылдар бойы концерттік қызметін жалғастырып, жас орындаушыларға ұстаздық етті.
Бір кезде «енді әнші болмайсың» деген сөз естіген қыз ақырында қазақ өнерінің ең танымал тұлғаларының біріне айналды.
Бибігүл Төлегенованың өміріндегі ұмытылмас сынақ
Қазақтың бұлбұлы атанған Бибігүл Төлегенованың өмір жолы тек шығармашылық табыстардан тұрмайды.
Ол жастайынан ауыр еңбекке араласып, әкесінің қуғындалуы мен тұрмыстық қиындықтарды бастан өткерген.
Кәсіби әншілік жолында да дауысынан айырылып қалу қаупіне тап болды.
Бірақ өнерден бас тартудың орнына ұстаздарының көмегіне сүйеніп, ұзақ уақыт еңбектенді.
Сол табандылықтың арқасында ән айту мүмкіндігін қайта қалпына келтіріп, үлкен сахнаға оралды.
Бибігүл Төлегенованың бұл оқиғасы – табиғи таланттың өзі үздіксіз еңбек пен дұрыс кәсіби дайындықты қажет ететінін көрсететін ерекше өмірлік мысал.