Венесуэла президенті Николас Мадуро "менің нағыз достарым қайда" деп ойланса, оны түсінуге болады. Бұрын оның басты одақтастары саналатын Қытай мен Ресейдің қолдауы берік көрінетін. Алайда қазір бұл қолдау барған сайын әлсіреп, көмескі тартып барады, деп жазады Malim.kz.
Дереккөздің мәліметінше, көп жыл бойы Қытай мен Ресей Венесуэланың социалистік билігін саяси, қаржылық және әскери тұрғыда қолдап келді. Бұл стратегиялық серіктестік Мадуроның саяси ұстазы әрі алдындағы президент Уго Чавес тұсында басталған.
Алайда сарапшылардың пікірінше, қазіргі таңда бұл қолдау нақты іс-әрекеттен гөрі символикалық сипатқа ие, яғни мәлімдемелермен ғана шектеліп отыр.
Бұл өзгеріс АҚШ-тың Кариб теңізі аймағына әскери-әуе және әскери-теңіз күштерін шоғырландыруынан кейін айқын байқалды. Олардың қатарында атомдық суасты қайығы, барлау ұшақтары және шамамен 15 мың әскери қызметкері бар. Сонымен бірге АҚШ президенті Дональд Трамп Венесуэла әуе кеңістігін "толық жабық" деп біржақты жариялады. Трамп бұл операцияны есірткі тасымалына қарсы күрес деп түсіндіргенімен, көптеген сарапшылар мен Мадуроның өзі Вашингтонның шынайы мақсаты – билікті ауыстыру деп есептейді.
1999 жылы Уго Чавес билікке келген соң, АҚШ ықпалына қарсы тұру және көпполюсті әлем қалыптастыру мақсатында Қытай және Ресеймен стратегиялық әріптестік орнатты.
Бұл байланыстар 2019 жылы шешуші рөл атқарды. Сол кезде сайлаудағы заңбұзушылықтар айыптарынан кейін Мадуроның легитимдігіне күмән туған еді. Алайда Мәскеу мен Пекин оппозиция лидері Хуан Гуайдоны уақытша президент ретінде мойындамай, Мадуро режимін қолдай берді.
Бірақ қазір, Венесуэла тағы бір ауыр дағдарысқа тап болған тұста, Қытай да, Ресей де нақты көмек көрсетіп отырған жоқ.
Washington Post мәліметінше, 2025 жылдың қазан айының соңында Мадуро Мәскеу мен Пекиннен әскери көмек сұраған. Венесуэла Ресейден жойғыш ұшақтарды жөндеуге, радиолокациялық жүйелерді жаңғыртуға және зымырандар сатып алуға қолдау өтінген.
Алайда Мәскеу нақты көмек көрсетпей, тек саяси мәлімдемелермен шектелді. Кремль өкілі Дмитрий Песков "жұмыс байланыстары бар" екенін айтумен ғана тоқтады. Ал Сыртқы істер министрлігінің өкілі Мария Захарова "кез келген эскалация жағдайды ушықтырады" деп мәлімдеді. Бұл 2018 жылғы жағдаймен салыстырғанда үлкен айырмашылық. Ол кезде Ресей Венесуэлаға Ту-160 стратегиялық бомбалаушыларын және жүзден астам әскери маман жіберген еді.
Washington Post дерегінше, Мадуро Қытай төрағасы Си Цзиньпинге хат жолдап, АҚШ-пен қақтығыстың ушығуына байланысты әскери ынтымақтастықты кеңейтуді сұраған.
Бұрын Қытай Венесуэла экономикасының басты демеушісі болған. 2005-2022 жылдар аралығында Каракас Қытайдан шамамен 60 млрд доллар несие алған. Бұл Латын Америкасына берілген қытайлық несиелердің 40 пайызынан астамын құрайды. Сонымен қатар Қытай Венесуэла мұнайының негізгі нарығына айналған.
Алайда қазір Пекин де әскери қолдау көрсетуге дайын емес екенін аңғартты. Қытай "сыртқы араласуды" айыптап, Латын Америкасы "бейбіт аймақ" болуы тиіс деп мәлімдеумен шектелді.
Сарапшылардың айтуынша, Венесуэла Ресей мен Қытайдың сыртқы саяси басымдықтар тізімінде төмендеп кеткен. Әсіресе Трамптың Ақ үйге қайта оралуы бұл жағдайды күрделендірді.
Чилидегі Андрес Белло университетінің профессоры Фернандо Рейес Матта:
"Ресей Украинадағы соғысқа, Қытай АҚШ-пен қарым-қатынасқа басымдық беріп отыр. Сондықтан Венесуэла үшін тәуекелге баруға ешқайсысы дайын емес", – дейді.
Колумбиядағы Исеси университетінің профессоры Владимир Рувински де осы пікірді қолдайды. Оның айтуынша, Ресей қосымша санкциядан, ал Қытай жаңа тарифтерден қауіптенеді.
Сарапшылар Венесуэла ішіндегі саяси жағдайды да атап өтеді. 2024 жылғы президент сайлауы кең көлемде бұрмаланғаны туралы айыптаулармен өтті. Ұлттық сайлау кеңесі Мадуроны жеңімпаз деп жариялағанымен, нақты нәтижелерді ұсынбады.
Оппозиция жетекшісі, Нобель сыйлығының лауреаты Мария Корина Мачадоның жақтастары жариялаған хаттамаларда жеңіс оппозиция кандидаты Эдмундо Гонсалеске тиесілі екені көрсетілген.
"Бұл жолы Мадуро мүлде жалғыз қалды. Ресей мен Қытай АҚШ-ты сынағанымен, нақты қолдау көрсетуге дайын емес. Бұрынғыдай тірек енді жоқ", – дейді профессор Рувински.
Сарапшылардың пікірінше, Венесуэла басшысының биліктегі уақыты аяқталуға жақын, ал халықаралық қолдау бұрынғыдай күшті емес.
