Пияз турағанда көздің ашып, жасаурауына оның өткір иісі ғана себеп емес. Көкөністі кескен кезде көзді тітіркендіретін ұшпа зат түзіледі. Бұл туралы Вашингтон штаты университетінің ғылыми-танымдық жобасында түсіндірілген, деп хабарлайды Malim.kz. Асүйде жиі кездесетін осы құбылыстың себебі неде және пиязды көзді ашытпай турауға бола ма?
Пияз турағанда көз неге жасаурайды?
Бүтін пиязды қолыңызға ұстағанда көзіңіз әдетте ашымайды. Өйткені оның жасушалары зақымданбаған. Ал пышақпен кескенде жасушалар бұзылып, ішіндегі ферменттер мен күкіртті қосылыстар өзара әрекеттесе бастайды.
Осы реакциялар нәтижесінде син-пропантиаль-S-оксид деп аталатын ұшпа қосылыс түзіледі. Атауы күрделі болғанымен, әсері көпшілікке таныс: ол ауа арқылы көзге жетіп, ашыту мен жасаурауды туғызады.
Көзден жас ағуы – қорғаныс реакциясы
Пияздан бөлінген зат көздің бетін тітіркендіргенде, жүйке ұштары белгі береді. Соған жауап ретінде жас бездері белсендірек жұмыс істейді.
Яғни пияз турап тұрғанда "жылау" көңіл күйге байланысты емес. Бұл – көздің тітіркендіргішке табиғи жауабы.
Неліктен кейбір пияз көзді қатты ашытады?
Барлық пияздың әсері бірдей болмайды. Оның құрамындағы күкіртті қосылыстардың мөлшеріне сұрпы мен өскен ортасы, соның ішінде топырақтың құрамы ықпал етеді.
Сондықтан бір пиязды еш қиындықсыз турасаңыз, екіншісінен көзіңізге бірден жас келуі мүмкін. Тәтті сұрыптар кей жағдайда көзді азырақ тітіркендіреді. Дегенмен пияздың түсіне қарап қана оның көзді қаншалықты ашытатынын анықтау қиын.
Пияз турағанда көз ашымауы үшін не істеуге болады?
Турар алдында салқындатыңыз
Пиязды тураудан шамамен 30 минут бұрын тоңазытқышқа қойыңыз. Салқын орта химиялық реакцияларды баяулатып, көздің жасаурауын азайтуға көмектесуі мүмкін.
Түбірін бірден кесіп тастамаңыз
Алдымен пияздың жоғарғы бөлігін кесіп, сыртқы қабығын аршыңыз. Түбір жағын соңына қалдыру ұсынылады: бұл бөлікте көзді тітіркендіретін заттардың түзілуіне қатысатын күкіртті қосылыстар көбірек болады.
Тағамға сәйкес келсе, тәтті сұрыпты таңдаңыз
Салатқа немесе басқа тағамға тәтті пияз жараса, соны пайдаланып көріңіз. Ол кейбір өткір сұрыптарға қарағанда көзді азырақ ашытуы мүмкін. Пияз турау қатты қолайсыздық туғызса, алдын ала туралған өнім де балама бола алады.
Бұл тәсілдер көзден жас ағуын азайтуы мүмкін, бірақ бәріне бірдей толық кепілдік бермейді. Пияздың ерекшелігіне қарай, салқындатқаннан кейін де көз жасаурауы ықтимал.
